Waren er in juli 2005 nog 37 gemeenten die zich verzetten tegen de komst van umts-masten, inmiddels is dat aantal gegroeid tot 51.
In Barendrecht nam de gemeenteraad onder druk van buurtbewoners in december unaniem een motie aan tegen plaatsing van een 38 meter hoge mast naast een sporthal. Het college van Burgemeesters en Wethouders ziet zich nu gedwongen een eerder afgegeven bouwvergunning in te trekken. Zodra dit gebeurt, zal KPN een rechtszaak tegen de gemeente beginnen, zo geeft woordvoerder Stephen Hufton van KPN impliciet toe: “Het is zeker niet zo dat wij onze juristen als een stelletje bloedhonden overal op loslaten. Er moet eerst een concreet twistpunt zijn om naar de rechter te kunnen stappen. Dat is voor het eerst gebeurd in Haaksbergen, en we sluiten niet uit dat het elders ook nodig kan zijn. De gemeente Barendrecht zegt bijvoorbeeld een besluit in voorbereiding te hebben voor het intrekken van een vergunning. Tot de tijd dat het echt zover is, kunnen wij geen bezwaar maken.” Ook in Spijkenisse dreigt een rechtszaak van KPN, nu de gemeente daar in december onder druk van verontuste bewoners een vergunning heeft ingetrokken voor een umts-mast in park Westland.
Geen precedentwerking
KPN won op 21 december een kort geding tegen Haaksbergen, over een bouwstop die de gemeente had afgekondigd tegen plaatsing van een umts-mast aan de Demmertweg. KPN meende daar zonder nieuwe vergunning umts-zenders te mogen bevestigen aan een bestaande gsm-mast, op grond van afspraken uit het Antenne Convenant uit 2002. Volgens Haaksbergen stond de mast echter viereneenhalve meter naast de locatie waarvoor oorspronkelijk een vergunning was verleend, en was deze dus illegaal. KPN spande daarop een kort geding aan, en werd in het gelijk gesteld. De gemeente ging in hoger beroep, en vroeg in afwachting daarvan een voorlopige voorziening om te voorkomen dat KPN in de tussentijd de werkzaamheden hervat. De zitting hierover dient op 26 januari.
Op de vraag of van deze rechtszaak mogelijk een precedentwerking uitgaat, antwoordt hoogleraar informatierecht prof. mr. Egbert Dommering: “Dit lijkt mij een nogal specifieke casus waar niet veel algemene conclusies aan kunnen worden verbonden.”
Ook Telfort wil naar rechter
Telfort meldt ook te ‘overwegen om stappen te ondernemen tegen een aantal gemeenten en eigenaren van gebouwen, om plaatsing van umts-masten alsnog af te dwingen.’ Orange, T-Mobile en Vodafone zeggen te blijven koersen op overleg.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) oefent ondertussen druk uit op de rijksoverheid. Woordvoerder Chantal van Dijk: “De VNG heeft destijds het Antenne Convenant ondertekend vanuit het idee dat de burger belang had bij een goed netwerk. We staan nog steeds achter de gemaakte afspraken, maar er moet nu wel een duidelijke uitspraak komen van de rijksoverheid over de mogelijke gezondheidseffecten van umts-straling.” Woordvoerder Paula van Dael van VROM: “Tot het tegendeel bewezen is, hanteren wij de huidige normen.”
KPN-woordvoerder Stephen Hufton suggereert dat de opstelling van de weerspannige gemeenten wordt veroorzaakt door de komende gemeenteraadsverkiezingen: “Wij betreuren de opstelling van deze gemeenten. Niet alleen omdat hun handelen niet in lijn is met afspraken zoals die zijn gemaakt in het convenant, maar ook omdat zo een situatie ontstaat waarin angst en onwetendheid de overhand krijgen boven wetenschappelijke feiten en beleid. Dat klimaat wordt in de hand gewerkt door gemeenteraden, voor wie de publieke opinie handelswaar is. Burgers zijn immers ook kiezers.”
Zwitsers onderzoek
De vraag is of het Zwitserse onderzoek COVAM2 enige verandering in het conflict kan bewerkstelligen. In dit onderzoek, waarvan de resultaten begin februari vrijkomen, worden de effecten van umts-straling op het welbevinden onderzocht, onder andere in opdracht van de gezondheidsraad. Het onderzoek is een vervolg op een pilot-studie van TNO uit 2003, waarin een effect werd gevonden. Woordvoerder Raoul Willms van Vodafone: “De World Health Organization heeft op grond van 2500 onderzoeken naar de effecten van elektromagnetische straling geconcludeerd dat er geen enkele reden is voor ongerustheid. COVAM2 is dus zeker geen zaligmakend onderzoek.”
