Bestanden opslaan op servers van derden neemt in betekenis toe. Videodiensten als YouTube zijn daar een voorbeeld van. Het betreft overigens niet alleen storage: ook andere services met dezelfde invalshoek steken de kop op, vaak gekoppeld aan de mogelijkheid om data op te slaan.
Er zijn twee soorten storage op afstand te onderscheiden: storage-centric en sharing-centric. Bij storage-centric diensten draait het om het opslaan van gegevens voor jezelf, en bij de sharing-centric variant om het plaatsen van data waar anderen ook weer makkelijk bij kunnen. De mogelijke toepassingen hiervan zijn eindeloos. Het is niet ondenkbaar dat een dergelijke dienst wordt ingezet als middel om back-ups te maken van misschien wel zeer belangrijke items, zoals intellectuele eigendomsrechten of waardevolle bedrijfsdocumentatie.
Wanneer meerdere personen op afstand samenwerken aan documenten met een zakelijke context kan het echter bijzonder schadelijk zijn wanneer daar een technisch mankement tussenkomt.
Probleemgebieden
Er zijn twee juridische probleemgebieden te signaleren bij deze diensten, te weten contractvrijheid en internationaliteit. Onder het mom van contractvrijheid stellen de verlenende partijen algemene voorwaarden op waarin ze alle aansprakelijkheden van de hand wijzen, zonder daarbij enige coulance te tonen richting consument. Nu staat de prijs die de consument als afnemer van de dienst betaalt misschien niet in verhouding tot de schade die kan optreden wanneer iets van grote waarde onverhoopt verloren raakt, maar toch voelt dit onrechtvaardig. Vaak zal de afnemer geen weet hebben van dergelijke harde restricties in algemene voorwaarden, omdat het gaat om zogenaamde click-wraps, waar (te) snel doorheen wordt geklikt.
Internationaliteit speelt uiteraard een grote rol op internet, met alle rechtsvragen omtrent jurisdictie, rechterlijke bevoegdheid en toepasselijk recht op de koop toe. Aanbieders en afnemers bewegen zich vrijelijk over virtuele landsgrenzen; het is daarom soms moeilijk om een recht te handhaven. Zelfs als een dienst aansprakelijk wordt gehouden in bijvoorbeeld Nederland, dan is het nog maar de vraag of er ooit iets substantieels uit de schadeplichtigheid voortvloeit, omdat het niet lukt het vonnis internationaal te executeren.
Registreren
Er is nu een digitaal equivalent van de intellectuele eigendomsregistratie bij de belastingdienst, dat goed van pas kan komen. Auteursrecht wordt automatisch verkregen, waardoor er geen 'officiële registratie' in de vorm van een akte of iets dergelijks bestaat. Auteursrechthebbenden zoals softwareprogrammeurs en designers van websites kunnen daarom te maken krijgen met bewijsproblemen, want alleen de eerste maker van een bepaald item heeft copyrightbescherming. Dit wordt opgelost door de bestanden op afstand en gecodeerd op te laten slaan door een onafhankelijke derde of een door die derde aangeboden dienst. Deze oplossing levert een door de rechter volledig geaccepteerd bewijs op en geeft vaak voor een klein bedrag grote zekerheden.
Afstand
In hetzelfde intellectuele eigendomskader speelt nog het intellectuele eigendomsrecht. Wie maakt inbreuk als beschermde items op afstand worden geplaatst en daarna weer openbaar gemaakt? Dit is ruim beschouwd de meest vergaande vorm van een sharing-centric dienst. Een voorbeeld van zo'n dienst is YouTube, dat nu een auteursrechtfilter installeert. Uiteraard is het kenmerkende verschil dat het openbaar gebeurt, in die zin dat iedereen zonder meer toegang heeft. Maar ook als het beschermde item in kleinere kring wordt gedeeld, is er volgens de wet sprake van een inbreuk, althans zodra dit buiten een zeer kleine, persoonlijke kring gebeurt.
Ruim beschouwd valt er een enorm gebied onder storage, en ook onder storage op afstand, zeker nu bandbreedte en mobiliteit alsmaar groeien. Het is een interessante tak die het gemak van internet combineert met juridische houdbaarheid, al geldt dat laatste niet in alle gevallen. Het is daarom raadzaam om voorzichtig te zijn.
Quirijn Meijnen en Jurian van Groenendaal
Van Rossem Advocaten, q.meijnen@channelweb.nl
