Deelnemers vinden aanbestedingsprocessen vaak fraudegevoelig en onbetrouwbaar. Ze stellen dat de aanbestedende partij het proces gemakkelijk kan manipuleren doordat vooraf niet duidelijk is op welke criteria beoordeeld wordt, of de omschrijving van die normen te vaag is. Bedrijven hebben bovendien vaak het gevoel dat de keuze voor een bepaalde partij al op voorhand is gemaakt en het aanbestedingstraject slechts een formaliteit is.
Dat is de uitkomst van ICT barometer-onderzoek door Ernst & Young onder zeshonderd respondenten. 54 procent van de ondervraagden vindt het aanbestedingsproces onbetrouwbaar, 77 procent stelt dat de fraudegevoeligheid bij aanbestedingen groot is.
Met fraudegevoelig wordt bedoeld dat de aanbestedende partij de aanbesteding naar zijn hand kan zetten. Het gaat bijvoorbeeld om de weging van ‘zachte criteria’ zoals de beoordeling van een plan van aanpak, het meewegen van de ervaring van betrokken medewerkers en het visie-document, waarin een deelnemer zich bijvoorbeeld uitlaat over de aanbesteding van een bepaald ict-perceel. Volgens de ondervraagden zijn die procedures niet transparant genoeg.
Ernst & Young: ‘De fraudegevoeligheid en onbetrouwbaarheid in het proces van aanbestedingen worden door de bedrijven die deelnemen aan aanbestedingen hoog ingeschat.’ 75 procent van de ondervraagden ziet het aanbestedingsproces als ‘niet soepel’, 58 procent vindt het ‘oneerlijk’, 61 procent vindt het ‘onduidelijk’ en 68 procent vindt het ’tijdrovend’. Anderzijds geeft 68 procent van de ondervraagden aan dat het aanbestedingsproces niet ideaal is, maar ‘beter is dan niets’.
Rechtszaken
De afgelopen jaren is een aantal rechtszaken gevoerd over de gunning van aanbestedingen. In 2007 moest de gemeente Zwolle de aanbesteding van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) staken. Deelnemer Icare spande een zaak aan waarna de rechter oordeelde dat de aanbestedingsprocedure van Zwolle onvoldoende transparant is geweest. In datzelfde jaar vocht Ordina de gunning van het project voor de realisatie van het elektronisch kinddossier aan Getronics aan.
Er zijn ook deelnemers die de kluit belazeren. In september 2010 moesten de ministeries van Verkeer en Waterstaat en Financiën hun gezamenlijke aanbesteding voor ict-inhuur staken nadat de rechtbank in Den Haag bepaalde dat de winnende partijen Atos Origin en ABC Automatiseringsdiensten in hun offertes absurd hoge aantallen zzp’ers en freelancers hadden opgegeven als beschikbare ict-specialisten. De zaak was aangespannen door Centric.
