Het Nieuwe Instituut uit Rotterdam presenteert van 5 juli tot en met 10 november 'Malware: Symptoms of Viral Infection', een tentoonstelling over de geschiedenis en evolutie van het computervirus. Op de expositie verbeelden simulatiesoftware, archiefmateriaal en artistieke interpretaties de verschillende momenten in de transitie van hobbywerk naar ingrijpende internationale cybercriminaliteit.
Aan de hand van de beruchtste exemplaren verkent de tentoonstelling de culturele impact van malware en staan de samenstellers stil bij vragen over veiligheid, oorlogsvoering en geopolitiek.
Het eerste computervirus werd ruim dertig jaar geleden ontworpen. Sindsdien zijn er meer dan een miljoen virussen ontwikkeld, raakten honderden miljoenen apparaten geïnfecteerd, gingen miljarden verloren door productiviteitsverlies, en is deze zogenaamde malware uitgegroeid tot een digitaal wapen van geopolitiek belang.
Onschuldig
Het startpunt zijn de relatief onschuldige dos-virussen, zoals bijvoorbeeld Brain, Coffeeshop en Crash waarmee de makers, vaak met humor, de visuele mogelijkheden van het besturingssysteem opzochten. Met de opkomst van internet gingen virussen zich sneller verspreiden, eerst in de vorm van emailwormen zoals Anna Kournikova, Happy99 en Melissa, en later als ransomware, criminele gijzelsoftware met namen als Pollocrypt, Kenzero en Cryptolocker.
Sinds de afgelopen vijftien jaar worden computervirussen ook ingezet als spionagesoftware en geopolitiek wapen door overheden. De dreiging van computervirussen is inmiddels zo groot dat krijgsmachten cybermaatregelen integreren met hun militaire verdediging om cyberoorlogen te voorkomen of te voeren.
Anonieme designpraktijk
De tentoonstelling staat ook stil bij de designpraktijk die achter virussen schuilgaat. Die blijft vaak anoniem en verborgen maar wordt hier juist uitgelicht. Volgens de samenstellers wordt de paradox van de ‘schoonheid’ en complexiteit van dit soort technologie zichtbaar gemaakt: hoe slimmer het ontwerp van een virus in elkaar zit, des te schadelijker zijn de mogelijke gevolgen.
De opening van de expositie op 4 juli is met een lezing door Jussi Parikka, auteur van ‘Digital Contagions: A Media Archaeology of Computer Viruses’. De tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door Kaspersky.
