De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) blijft zich fel verzetten tegen het wetsvoorstel dat de gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS) regelt. Volgens AP-voorzitter Wolfsen kan de wet grote gevolgen hebben voor mensen die ‘op het verkeerde lijstje’ terechtkomen.
Hij roept de Eerste Kamer op dit wetsvoorstel ook in de huidige aangepaste vorm niet aan te nemen. Wolfsen vindt dat overheidsorganisaties en private partijen te ruime bevoegdheden krijgen om persoonsgegevens met elkaar te delen bij vermoedens van fraude of georganiseerde criminaliteit.
Wolfsen: ‘Het wetsvoorstel zet de deur wagenwijd open voor een onbegrensde surveillance door een onbegrensde hoeveelheid partijen, publiek en privaat.’ Volgens de AP-voorzitter gaat de WGS ook verder dan het sterk bekritiseerde SyRi (Systeem Risico Indicatie) waarvoor de rechter uiteindelijk een stokje stak.
De AP laat zich negatief uit in een advies op verzoek van de Eerste Kamer. Het huidige voorstel is al aangenomen door de Tweede Kamer. Eerder adviseerde de AP al kritisch over de eerste en tweede versie van het wetsvoorstel.
Massasurveillance
In het wetsvoorstel wordt geregeld welke samenwerkingsverbanden gegevens kunnen delen met elkaar en met andere partijen, zoals banken. Hiertoe behoren het Financieel Expertisecentrum (FEC), de Infobox Crimineel en Onverklaarbaar Vermogen (iCOV), de· Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC’s) en de Zorg- en Veiligheidshuizen (ZVH’s).
Het steekt Wolfsen dat de regering later nieuwe samenwerkingsverbanden mag aanwijzen, die ook weer gegevens mogen delen. ‘Dit wetsvoorstel maakt het mogelijk dat nog veel meer instanties persoonsgegevens met elkaar delen, zonder dat er duidelijk iets aan de hand is. En niet alleen overheidsinstanties, ook private partijen. Hier ligt het risico van massasurveillance op de loer.’
Wolfsen legt uit: ‘Dat kan ingrijpende gevolgen hebben. Ook voor gewone, nietsvermoedende mensen. Het zou natuurlijk niet moeten kunnen dat jij op het verkeerde lijstje terecht komt, omdat je jaloerse buurman heeft gemeld dat je wel een erg dure auto hebt voor jouw salaris. En dat je daardoor geen hypotheek kunt krijgen. Deze wet sluit dat niet duidelijk uit.’
Doel onduidelijk
Het doel van de samenwerkingsverbanden om persoonsgegevens op grote schaal te delen, op te slaan en te analyseren is volgens de AP niet duidelijk genoeg omschreven in het wetsvoorstel. Volgens de regering gaat het bij elk samenwerkingsverband om ‘zwaarwegende algemene belangen’. Wolfsen: ‘Maar er staat niet duidelijk bij welke dan precies.’ Ook het begrip ‘ernstige criminaliteit’ zou onvoldoende zijn omschreven.
