'Chip-professor' Bram Nauta (Universiteit Twente), en Corien Prins, hoogleraar Recht en Informatisering (Universiteit van Tilburg) hebben dit jaar de twee hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap gewonnen voor superieur onderzoek met een maatschappelijke impact. Ze krijgen een Stevin-premie. Twee andere wetenschappers, Joyeeta Gupta en Toby Kiers, ontvangen de twee Spinoza-premies; onderscheidingen waarbij de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk. De vier krijgen ieder 1,5 miljoen euro, die ze mogen besteden aan wetenschappelijk onderzoek en activiteiten die daarmee verbonden zijn.
Onlangs won Nauta ook een Dutch Innovation Award voor zijn bijdrage aan de wereldwijde chip-ontwikkeling. Hij is de geestelijk vader van de Nauta-schakeling, een geïntegreerde schakeling die de basis heeft gelegd voor energiezuinige bluetooth- en wifi-chips. Anders dan veel buitenlandse vakgenoten is de Twentse hoogleraar nooit een cent wijzer geworden van zijn chip-ontwerpen. De universiteit geeft zijn kennis overigens niet gratis weg. Nauta en zijn vakgroep krijgen in ruil toegang tot de nieuwste technologie. Als een fabrikant bepaalde kennis exclusief wil hebben, verkoopt de universiteit het patent. Onder meer Axiom IC kwam uit zijn vakgroep voort.
Rechten van burgers
De andere winnaar van een Stevin-premie, Corien Prins, beweegt zich op een ander vlak. De voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) onderzoekt de rechten van burgers in een tijd van toenemende digitalisering. ‘Als lichtend voorbeeld bestookt zij zelf beleidsmakers met kennis uit haar vakgebied, namelijk de rechten van burgers in een tijd van toenemende digitalisering,’ aldus de jury.
Voorbeeld is de kritiek die Prins in het Nederlands Juristenblad uitte op de eigenzinnigheid van privacywaakhond AP onder Aleid Wolfsen. ‘Sowieso is het wat mij betreft problematisch dat de AP nagenoeg zonder enige serieuze controle of reflectie standpunten uitdraagt die zich soms maar moeizaam verhouden met wat rechters of wetgever daarover hebben gezegd’, schreef Prins.
Onder haar verantwoordelijkheid en die van Haroon Sheikh kwam ook het rapport ‘Opgave AI: De nieuwe systeemtechnologie’ tot stand. Daarin stonden beiden uitgebreid stil bij de vragen die ai oproept. Prins neemt geen blad voor haar mond. ‘De toeslagen-affaire staat niet op zichzelf, net zo min als de vele ransomware-aanvallen. De overheid verwaarloost structureel haar taken.’
