Meer tegenspel, ook op diplomatiek gebied, is nodig om met name Chinese staatshackers te beteugelen. Het aantal cyberdiplomaten op ambassades moet verder worden uitgebreid.
Dit blijkt uit de Internationale Cyberstrategie (ICS) 2023 – 2028 die minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Momenteel zitten er op 34 Nederlandse diplomatieke posten mensen die cyberkennis hebben. Nederland heeft zijn profiel als relevante cyberactor door middel van de diplomatieke inzet van cyberdiplomaten, alsook van de Nederlandse cyberambassadeur, in veel landen versterkt.
Om krachtig tegenspel te bieden aan landen met een offensief cyberprogramma zoals Rusland en China zijn slagvaardige internationale coalities nodig. De EU-cyber diplomacy toolbox – het geheel aan Europese handelingsopties om op te treden tegen kwaadwillende statelijke cyberactoren – moet beter aansluiten bij de geopolitieke realiteit, stelt de ICS. Nu is het alleen mogelijk om sancties op te leggen aan personen en entiteiten, terwijl de cyberdreiging van statelijke of aan staten-gelieerde actoren alleen maar toeneemt. Het kabinet pleit er dan ook voor dat het EU cyber-sanctieregime vaker wordt ingezet en dat verdergaande sancties mogelijk moeten worden. Ook zou het cybersanctie-instrumentarium landenspecifieker moeten kunnen worden ingezet.
Verbinding
Binnen de EU is het daarnaast belangrijk verbinding te zoeken met andere instrumenten (zoals de Hybrid Toolbox en de Foreign Information Manipulation and Interference Toolbox) die zijn in te zetten om hybride dreigingen door statelijke actoren tegen te gaan. Daarnaast is nauwere EU-Navo-samenwerking nodig om cyberdreigingen het hoofd te bieden.
De nieuwe strategie voor het internationaal cyberbeleid sluit aan op de Nederlandse Cybersecuritystrategie (NLCS) die in oktober 2022 is verschenen. De ICS beschrijft de diplomatieke inzet die nodig is om te werken aan een open, vrij en veilig digitaal domein. De diplomatieke inzet wordt grotendeels vormgegeven door het ministerie van Buitenlandse Zaken (inclusief het postennet), maar kan alleen effectief worden ingevuld middels intensieve samenwerking met de ministeries van Economische Zaken en Klimaat (EZK), Justitie en Veiligheid (J&V), Defensie (DEF), Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) alsook het NCSC, de AIVD en de MIVD.
