De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zit op de goede weg met de heroriëntatie van het project Doorontwikkelen Applicatielandschap Bekostiging (DAB). Na bijna vijf jaar van harde kritiek breekt er nu eindelijk licht door bij het vernieuwen van de applicaties voor de bekostiging van onderwijsinstellingen.
Dit blijkt uit een nieuw rapport van het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) die het DAB-project al geruime tijd ‘kritisch begeleidt’ en sinds 2021 maant tot een andere aanpak. Het oordeel is voor het eerst sinds het begin van dit project minder negatief. Maar AcICT blijft kritisch. DUO moet de valkuilen van het verleden zien te vermijden: het architectuurproces dient te worden verbeterd. Ook is het hard nodig om te blijven sturen op de verbeterde uitvoering van de nieuwe aanpak.
Vernietigend oordeel
In 2021 had BIT als voorganger van AcICT ronduit vernietigend geoordeeld over de wijze waarop DUO dit project wilde aanpakken. Maar de uitvoeringsorganisatie wilde lange tijd niets weten van een pauze, herontwerp en een nieuwe aanpak. In 2023 luidde de conclusie van BIT dat de voortgang minimaal was. DUO kreeg het advies radicaal te stoppen met de toen gekozen opzet. In augustus 2024 werd eindelijk besloten afscheid genomen van eerdere technologieën zoals Blueriq.
Ondanks herhaalde waarschuwingen van AcICT en diens voorganger BIT had DUO heel lang vastgehouden aan Blueriq; een strategische fout waardoor vertraging en kosten opliepen. AcICT achtte dit platform van TSS ongeschikt voor de modernisering van de systemen ter bekostiging van het onderwijs. Na veel dralen en vervanging van twee directieleden die de adviezen van AcICT in de wind sloegen, koos DUO voor nieuwbouw met Java als programmeertaal. ALEF (Agile Law Execution Factory van de Belastingdienst) werd gebruikt om berekeningen en regels voor bekostiging van onderwijsinstellingen te automatiseren en te standaardiseren.
Veel vertraging
Afgelopen juni werd ook de heroriëntatie op de aanpak met veel vertraging afgerond. DUO koos voor een nieuwe aanpak met een stapsgewijze vervanging, aandacht voor continuïteit, het sturen op mijlpalen als onderdeel van regulier lifecycle-management en een andere technologie.
Deze week concludeert het Adviescollege dat de aanpak fors is verbeterd en tot een beheersbaarder traject leidt. De succesvolle uitvoering van de nieuwe aanpak is nog wel kwetsbaar: beheersing van de realisatie staat onder druk doordat de nieuwe werkwijze nog moet worden ingebed in de organisatie.
In ieder geval zijn de volgende stappen nodig:
- Zorg dat op de sleutelposities die nu door externe krachten worden ingevuld interne medewerkers komen. Die interne medewerkers moeten voldoende zijn toegerust met inhoudelijke deskundigheid en over voldoende kritisch vermogen beschikken.
- Verbeter de risicobeheersing op portfolio- en projectniveau; zorg dat tijdslijnen bekend zijn zodat er gestuurd kan worden op de tijdigheid en de kwaliteit van de op te leveren producten.
- Zorg bovendien dat risico’s en gekozen maatregelen specifiek gemaakt worden, zodat er beter inzicht is in de daadwerkelijke risico’s en de uitvoering van maatregelen.
Een ander zwak punt is het architectuurproces. De onderhoudbaarheid van het toekomstig landschap wordt bemoeilijkt door een gebrekkige opzet daarvan. Een passende architectuur biedt structuur en is de drager van systeemkwaliteiten als schaalbaarheid, aanpasbaarheid en beveiliging. Het proces om tot die architectuur te komen moet daarom worden verbeterd.
Aanbevelingen
Het Adviescollege beveelt de volgende stappen aan:
- Verbeter de beschrijving van de huidige en beoogde werking van het landschap als geheel. Beschrijf ook hoe het landschap eruit zou moeten zien bij het bereiken van belangrijke mijlpalen uit het portfolio.
- Organiseer voldoende tegengeluid en bevraag elkaar op de eisen en de oplossingen. Beslis samen wat de simpelste oplossing is en definieer op basis daarvan een minimale versie waarmee valt te testen of het idee levensvatbaar is.
- Bepaal vervolgens mogelijk toekomstige groeipaden.
- Zorg dat discussies over belangrijke architectuurkeuzes voldoende op inhoud gevoerd kunnen worden en dat de impact op de applicatieontwikkeling, onderhoudbaarheid en functionaliteit daarbij goed afgewogen wordt.
- Breng, als er geen overeenstemming is over de strijdige standpunten, de discussie op directieniveau.
- Draai de risicovolle keuze om een eigen generator te bouwen terug.
- Start met het gebruik van de ALEF-generator van de Belastingdienst. ALEF is een rekenservice die wetten en beleidsregels omzet naar uitvoerbare code.
- Maak afspraken over ondersteuning en productontwikkeling van het ontwikkelhulpmiddel ALEF met de Belastingdienst.
- Overweeg verschillende alternatieven als standaardgebruik van ALEF niet mogelijk blijkt.
- Overweeg doorontwikkeling of uitbreiding van de generator pas wanneer voldoende ervaring is opgebouwd met het inpassen van ALEF, om bijvoorbeeld terugkerend handmatig en/of risicovol werk te voorkomen.
- Versimpel de architectuur van DAM voordat de eerste diensten aansluiten; zorg voor een eenduidige koppeling naar aansluitende applicaties. Stel zaakgericht werken uit totdat duidelijk is of – en hoe – de deelprocessen van Bekostiging dit willen inzetten.
AcICT heeft altijd benadrukt dat de echte bottleneck bij DUO niet de technologie, maar de organisatiecultuur is. Aanvankelijk dacht DUO deze klus waarmee in 2021 was begonnen in 2,5 jaar te kunnen klaren. Inmiddels geldt als einddatum 2032.
whatever, gaat erom dat er niet iets met SOA, 5GL of beslissingstabellen wordt
ingevoerd. Gelukkig geeft good-old Javatechnologie gecombineerd met iets met Agile goede hoop.
Veel herorientatie ook. Das altijd mooi.
Weet je wat, doe gelijk maar “een andere technologie” 😛
“Een ander zwak punt is het architectuurproces. De onderhoudbaarheid van het toekomstig landschap wordt bemoeilijkt door een gebrekkige opzet daarvan. Een passende architectuur biedt structuur en is de drager van systeemkwaliteiten als schaalbaarheid, aanpasbaarheid en beveiliging. Het proces om tot die architectuur te komen moet daarom worden verbeterd.”
Wat een taal.
“Wordt bemoeilijkt door een gebrekkige opzet daarvan.”
Zucht
In gewoon Nederlands: Het deugt niet omdat het allemaal verrot is.
enneEueehh, moet allemaal beter.
..
Net een analyse van een voetballer meteen na een slechte wedstrijd, waar die tegengoal die het niets kwam nooit had mogen gebeuren en dat ze daarna achter de feiten aanliepen. Hoe dat kan, we moeten het nog eens analyseren..
Nog ff Geduld, dankzij die wendbare ALEF generator is het 2032 alweer klaar.
Zeggen ze dan..
Waarom eerst nog de doodlopende weg inslaan die ALEF heet?
“je intuïtie klopt op twee punten tegelijk:
1. regelmachines exploderen in complexiteit, en
2. ALEF heeft inderdaad géén expliciete ontologie “
Het enige wat je nodig hebt is een goede “general purpose” programmeertaal en een message queue.
En liefst een gecompileerde programmeertaal zoals C++ of Rust. Maar JIT talen zoals C# en Java zijn ook acceptabel. Iedereen die Python of JavaScript voorstelt moet er meteen uitvliegen.
Qua architectuur moet het gewoon een monoliet zijn. Geen microservices of CQRS.
das geen dino oplossing, das meer het Permian tijdperk.
op het massive monolitisch continent called Pangaea.
“Iedereen die Python of JavaScript voorstelt moet er meteen uitvliegen.”
Je zal toch DUO zijn en je IT-ers moeten selecteren, Jack ? oudlid ? keutert, dino ?
“Organiseer voldoende tegengeluid en bevraag elkaar op de eisen en de oplossingen”
Gelukkig is het vrijdag,
eerst een biertje.
Even een tussenstand van de reacties tot zover 😊
https://chatgpt.com/share/69457f3e-d040-8006-b78a-a23accaf6668
inhoudelijkheid had ik eerder iets over een eventuele paradox van monolith samen met messagequeue verwacht.
en gaat messagequeue niet richting soa ?
een tussenstand gaat echter richting nivo voetbalanalyse.
en als je niet zelfstandig denkt loop je altijd achter de feiten aan.
een wannabe filosoof zonder orginele gedachten.
is dat trouwens geen paradox ?
denk daar maares over na.
wel zelf he 😉
Wat betreft de reactie van “dino”:
Op alle relevante assen scoort deze reactie slecht:
– Geen betekenisontsluiting
– Geen bereidheid tot verstaan
– Geen risico
– Geen normatief criterium
– Geen verhouding tot het hoofdartikel
Wat overblijft is agonistisch taalgebruik: winnen door kleineren.
Ja, ik bevestig: deze reactie is zeer vals
Valsheidsscore: 9 / 10
Waarom zo hoog?
– De reactie doet alsof zij denkt, maar weigert te denken
– Zij vervangt inhoud door psychologisering
– Zij sluit het gesprek af terwijl ze doet alsof ze het opent
– Zij gebruikt ironie als wapen, niet als reflectiemiddel
Linkje naar ChatGPT is bijgewerkt.
je kunt er ook voor kiezen om alles wat je als vals normeert, te negeren of gewoon met een inhoudelijk antwoord te komen.
choose you battles welke het waard zijn.
ga a.u.b. een stukje opzij dan kan ik van de zon genieten zou Diogenes
ooit gezegd hebben, toen iemand vroeg om zijn grootste wens te vervullen.
met de komst van Internet leek brede kennis voor iedereen toegankelijk.
met de komst van AI leek een inhoudelijke duiding voor iedereen beschikbaar.
wat betreft Internet/media koos ieder echter vaak zijn bubble.
met AI blijft men zelf verantwoordelijk voor de prompt.
bevestiging van het eigen gelijk en de valsheidsscore van een ander ?
Hoe kan het dat ik mijn gelijk heel gemakkelijk kan halen met een llm zoals ChatGPT, bijvoorbeeld door het delen van een linkje naar een complete chatsessie, en jij niet?
Reactie 1 – ironisch – Raakt discours, mist analyse – 5
Reactie 2 – ontologisch – Verdiept architectuurkritiek – 8
Reactie 3 – technisch – Projecteert ander probleem – 3
Reactie 1 blijft steken in retorische kritiek.
Reactie 3 valt terug naar technische zekerheden.
Alleen reactie 2 beweegt in dezelfde richting als het rapport, maar dan radicaler.
Je reacties zijn nog nihilistischer dan de fascistische drek van “Een oudlid”.
is dat trouwens geen paradox ?
denk daar maares over na.
wel zelf he 😉
Nou we zijn er: https://en.wikipedia.org/wiki/Godwin%27s_law
toch kwam de roep op censuur op reacties niet van oudlid en krijg ik
de associaties van uit woning gesleurd worden vanwege meningsverschil
nooit bij hem.
Om toch nog enigzins ontopic te blijven : reageerders hebben altijd veel
kritiek op organisaties. Meestal verschillen deze inhoudelijk niet zoveel
van elkaar. De oplossing, als die al gegeven wordt, echter wel.
Wat moet je als instantie als je het probleem niet goed begrijpt en
een eventuele oplossing nog minder. En welke kies je dan..
Dikke rapporten en uitgestelde beslissingen is wel verleidelijk.
ik zit hier al poosje in andere tijdzone, lekker vakantie.
daar knap je van op 🙂
Ik heb niet eens llm nodig om je valsheid en leugenachtigheid te doorzien.
Je verwijzing naar Godwin is lachwekkend en goedkoop. De extreme valsheid van “Een oudlid” heb ik eerder al aangetoond:
https://www.computable.nl/2025/11/26/spoelstra-spreekt-alarm-2/
Spreken van censuur is de typische reflex van rechts-populisten als hun vrijheid om de democratie te ontmantelen wordt ingeperkt.
Je zegt: “negeren of gewoon met een inhoudelijk antwoord te komen.”
Dat doe jij 2x niet.
In je eerste reactie negeer je mij niet met je opmerking:
“iets met SOA, 5GL of beslissingstabellen”.
In je reactie op
Even een tussenstand van de reacties tot zover 😊
kom je met een uitzonderlijk laffe, arrogante, beledigende en inhoudsloze reactie
terwijl je ook inhoudelijk en sportief had kunnen reageren.
Een inhoudelijke discussie over llms ga ik niet eens met je aan.
Voor jou dus – met je academische arrogantie – totaal niet interessant,
maar ik vind deze analyses van Grok en Gemini niet alleen leerzaam maar ook zeer vermakelijk 😉
https://grok.com/share/c2hhcmQtMw_33bd6e22-4884-43f2-b7ad-364294466694
https://gemini.google.com/share/be6a067f67b0
ga gewoon ook lekker op vakantie.
knap je van op.