Personeel en vakbonden FNV, CNV en Unie BLHP zijn compleet overdonderd door de plannen van de directie van ASML om wereldwijd 1.700 functies te schrappen, waarvan 1.400 in Nederland. De drastische sanering volgt op het nieuws dat de chipfabrikant in 2025 het beste jaar uit zijn geschiedenis beleefde door een nettowinst van 9,6 miljard euro te boeken op een omzet van 32,7 miljard.
Ook voor 2026 zijn de vooruitzichten prima. ASML verwacht opnieuw een groeijaar, gedreven door een aanzienlijke toename van de euv-verkopen en de groei van omzet bij bestaande klanten. Ceo Christophe Fouquet verwacht een totale netto-omzet tussen 34 en 39 miljard euro, met een brutomarge tussen 51 en 53 procent. Zo kreeg ASML in het afgelopen kwartaal voor miljarden aan nieuwe orders binnen, veel meer dan verwacht. Het bedrijf wil uitbreiden en nog meer de focus leggen op technologie en innovatie.
Plan is over te stappen van een project-/matrixstructuur naar een structuur waarbij de meeste engineers zich toeleggen op een specifiek product en module. Dit stelt ASML in staat processen en besluitvorming te vereenvoudigen. ‘Deze behoefte aan vereenvoudiging is iets wat we consistent hebben gehoord van alle niveaus binnen de organisatie’, stelt Fouquet.
Diffuus verhaal
CNV zegt bij monde van onderhandelaar Arjan Huizinga niks te snappen van een reorganisatie bij ASML. ‘Dit is een diffuus verhaal. ASML geeft aan de komende jaren enorm te groeien. Ze willen hun personeelsbestand zelfs uitbreiden. Dat je dan tegelijkertijd zoveel mensen op straat zet, kan ik niet rijmen.’ Hij stelt vast dat het geld tegen de plinten klotst en de vooruitzichten uitstekend zijn. ‘Maar in een poging om nog meer winst te maken, moet er blijkbaar gestroomlijnd worden. Het bedrijf wil de focus op engineering en innovatie versterken. Daarbij lopen blijkbaar 1.700 mensen in de weg die vooral in de procesbegeleiding werken. Zo ga je niet met mensen om. Dit doet denken aan Rupsje Nooitgenoeg.’
Ook Sjerp Holterman, bestuurder Unie BLHP, is geschrokken en ‘best wel kwaad’. Over het sociaal plan en de wijze van herplaatsing is nog maar weinig bekend. Verschillende functies worden aangepast. De grote vraag is of de directie gedwongen ontslagen nodig acht. Holtermans vakbond zal aandringen op een goede begeleiding bij het vinden van ander werk. Ook de positie van de vele expats bij de vestiging in Veldhoven is onduidelijk, als hun arbeidsovereenkomst vervalt. Dit kan hun verblijfsvergunning in gevaar brengen. Volgens Holterman zal ASML hier zijn verantwoordelijkheid als werkgever moeten nemen.
Zeker is dat de bonden veel eisen zullen stellen aan het sociaal plan. ‘Medewerkers voelden nooit de noodzaak daarvoor omdat het zo goed ging’, zegt Huizinga. ‘Dat snap ik wel. Er was geen enkele reden om aan te nemen dat het florerende ASML zou gaan reorganiseren. Nu krijgen ze de deksel op hun neus. Wat mij betreft wordt dat een goudgerande deksel in de vorm van een uitstekend sociaal plan.’
Nek
ASML heeft wereldwijd 43.520 fulltimers in dienst. De meeste banen verdwijnen in Nederland, een land waar het Rijk zijn nek heeft uitgestoken om ASML ruimte te geven voor groei. Ook de regionale overheid spant zich in voor verbetering van de infrastructuur en meer aanbod van woningen.
Overigens is ASML van plan het personeelsbestand en aanwezigheid verder uit te breiden op een geplande tweede campus in Eindhoven. Maar een reorganisatie is nodig om flexibeler te worden. Fouquet schrijft aan het personeel dat elk snelgroeiend bedrijf er rekening mee moet houden dat de groei niet mag afremmen. ‘De feedback van onze collega’s, leveranciers en klanten laat zien dat onze werkwijzen in sommige gevallen minder flexibel zijn geworden. Met name engineers hebben aangegeven dat ze zich willen concentreren op engineering, zonder gehinderd te worden door trage processen, en dat ze de snelle cultuur willen herstellen die ons zo succesvol heeft gemaakt’, aldus de topman.
Ik kan ASML heel goed begrijpen. Managers zijn een ware plaag, net als ratten. En het snode is dat managers er een handje van hebben om meer management lagen te creëren, meestal om zichzelf meer status en salaris te kunnen toe-eigenen. Of vriendjes en vriendinnetjes op sleutelposities neer te zetten om daar zelf beter van te worden. Ik heb dit in het verleden veel gezien.
Maar feitelijk is de oplossing veel eenvoudiger: zorg ervoor dat elke management laag die wordt toegevoegd rechtstreekse goedkeuring moet krijgen van het topmanagement.