De Belastingdienst zette eind 2024 een opvallende stap door de bouw van een nieuw omzetbelastingsysteem te gunnen aan het Amerikaanse Fast Enterprises, een partij die in Europa nauwelijks voet aan de grond heeft. Uit een reconstructie van het besluitvormingsproces blijkt dat strategische, geopolitieke en continuïteitsaspecten nauwelijks zijn meegewogen.
Het besluit van de Belastingdienst valt op omdat binnen de EU juist wordt ingezet op digitale soevereiniteit en het verminderen van afhankelijkheden van Amerikaanse technologie. De keuze is des te opmerkelijker omdat andere inschrijvers, zoals Capgemini en SAP, Europese spelers waren. Capgemini vocht de gunning nog aan, maar verloor het kort geding, waarbij de rechter oordeelde dat het bedrijf niet voldeed aan de gestelde aanbestedingseisen.
Uit de reconstructie van dit proces, opgesteld door Marcel van Kooten op persoonlijke titel en gebruikmakend van openbare bronnen, blijkt dat strategische, geopolitieke en continuïteitsaspecten nauwelijks zijn meegewogen. Wel speelde in de voorfase het McKinsey‑rapport Maken of kopen een dominante rol. Dit rapport beoordeelde twee pakketoplossingen – GenTax van Fast Enterprises en SAPTRM van SAP – en plaatste Fast Enterprises feitelijk op poleposition, ondanks beperkte Europese referenties, met onder meer een conflictueus project in Polen.
Op gespannen voet
Opvallend is dat de Belastingdienst inzet op on‑premises applicatiediensten, terwijl geopolitieke risico’s juist niet verdwijnen wanneer Amerikaanse leveranciers betrokken blijven. De software blijft eigendom van de leverancier, waarmee afhankelijkheid structureel is, ook zonder cloud. Dit staat op gespannen voet met de Europese inzet op strategische autonomie, zeker omdat omzetbelasting verantwoordelijk is voor circa veertig procent van de totale belastingopbrengst—kritieke infrastructuur dus.
De reconstructie van Van van Kooten laat ook zien dat geopolitieke afwegingen, ondanks toenemende waarschuwingen vanuit EU‑beleid en Nederlands parlementair debat, geen rol lijken te hebben gespeeld in de uiteindelijke gunningsbeslissing. Daarmee begint de Belastingdienst aan een langdurig traject met aanzienlijke risico’s, terwijl alternatieven binnen de EU wel degelijk beschikbaar waren.
Lees hier de uitgebreide reconstructie: Digitale autonomie en de uitbesteding applicatiediensten omzetbelasting door de Staat
