Ondernemer Han de Groot, die een ai-gigafabriek in de Rotterdamse haven wil bouwen, hoeft niet te rekenen op financiële ondersteuning vanuit de rijksoverheid. Het kabinet weigert om rekenkracht vooruit te bestellen, een voorwaarde tot deelname aan de Europese tender.
De EU stelt voor de realisatie van maximaal vijf ai-gigafabrieken twintig miljard euro aan middelen beschikbaar, maar dan moeten deelnemende landen wel een financieel commitment aangaan. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) dat daar binnen de huidige begroting geen ruimte voor bestaat. Er is geen geld voor een grootschalige voorreservering van publieke rekencapaciteit bij eventuele toekomstige ai-gigafabrieken. Lidstaten worden geacht hun deel van een eventuele ai-gigafabriek op hun grondgebied mee te financieren. Duitsland bijvoorbeeld heeft al voor 805 miljoen euro aan ai-rekenkracht voorbesteld.
Het kabinet vindt dat de commerciële fabriek (kosten 5 miljard euro) die De Groot met zijn bedrijf Volt in samenwerking met Eneco wil neerzetten, volledig door de markt moet worden gefinancierd. Volgens Aerdts is dit in lijn met het rapport Wennink. Er komt wel overheidsgeld voor de veel kleinere ai-fabriek in Groningen. Die fabriek bestaat uit een ai-geoptimaliseerde supercomputer en een expertisecentrum bedoeld voor ai-ontwikkeling in de pre-competitieve fase.
Ai-modellen
Ook wijst Aerdts, als positief punt, op de ambitie van het kabinet om het vergunningenbeleid voor datacenters te stroomlijnen, wat ook een wens is van Volt en Eneco. Dat het kabinet verder weinig doet om het Rotterdamse project te stimuleren, heeft ook te maken met een niet al te positief rapport van Ecorys. De adviesbureau acht het onzeker of Nederlandse partijen op korte termijn zelfstandig zeer geavanceerde ai-modellen zullen ontwikkelen die een grote rekencapaciteit vereisen. ‘Voor veel toepassingen, met name het draaien van reeds getrainde ai-modellen (inferentie), volstaan kleinere rekenfaciliteiten.’
Ook wordt de vorm van ai-infrastructuur in sterke mate bepaald door de aard van de ai-toepassingen en de behoeften van gebruikers. Onduidelijk is nog de rekenbehoefte van de overheid. Verder rekent het kabinet erop dat Nederlandse afnemers van ai-rekencapaciteit ook kunnen aankloppen bij andere ai-fabrieken in de EU.
