Steeds meer gemeenten gebruiken generatieve ai-toepassingen. Vooral voor taken binnen de interne bedrijfsvoering, zoals het automatisch schrijven, samenvatten en analyseren van teksten, wordt naar generatieve ai-toepassingen gegrepen. We zetten de belangrijkste taken waar ai wordt ingezet op een rij.
Waar ai enkele jaren geleden nog gold als experimenteel terrein is het inmiddels doorgedrongen tot de kern van de gemeentelijke bedrijfsvoering, blijkt uit de AI Monitor 2025 van M&I Partners waar dertig Nederlandse gemeenten aan meewerkten. Computable tekende eerder al op dat duidelijke kaders en aandacht voor digitale soevereiniteit achterblijven. In dit artikel noemen we de vijf belangrijkste gebieden waarop gemeenten generatieve ai inzetten.
1. Samenvatten, analyseren en informatie verwerken
Gemeenten gebruiken ai intensief om grote hoeveelheden informatie te verwerken. Toepassingen zijn onder meer: Samenvatten van beleidsstukken, rapporten en verslagen. Vergelijken en analyseren van omgevingsplannen. Analyseren van enquêtes en peilingen. Zoeken naar relevante bronnen en verwijzingen. Signaleren van inconsistenties of verouderde beleidsinformatie. Deze toepassingen leveren volgens de ondervraagden directe tijdwinst op en helpen medewerkers sneller tot onderbouwde adviezen te komen.
2. Ondersteuning
Ai fungeert ook steeds vaker als een digitale collega die de effectiviteit van ambtenaren vergroot en werkondersteuning biedt. Gemeenten zetten ai in voor het plannen, structureren en creëren van overzicht, brainstormen en genereren van ideeën. Ook het voor het maken van procestekeningen en voor ondersteuning bij programmeren en coderen schakelen ambtenaren de hulp van generatieve ai in. Denk ook aan het genereren van afbeeldingen voor interne communicatie. Zo verschuift ai van puur tekstverwerking naar bredere werkondersteuning.
3. Tekstproductie en schrijfondersteuning
Generatieve ai wordt veel gebruikt voor schrijfwerk, zoals het herschrijven en verbeteren van teksten. Het aanpassen van mails en brieven naar B1‑taalniveau is ook een populaire taak waarbij gen-ai wordt ingezet. Ook het opstellen van presentaties en schrijven van vacatureteksten. Vooral het herschrijven naar begrijpelijke taal wordt gezien als waardevolle ondersteuning richting inclusieve communicatie, blijkt uit het onderzoek.
4. Chatbots en assistenten
Gemeenten ontwikkelen steeds vaker ai‑gestuurde assistenten voor interne en externe dienstverlening. Zoals chatbots voor klantcontactcenter‑medewerkers (kcc). Chatbots voor interne servicedesks en agents voor het genereren van bewonersbrieven. Deze toepassingen moeten de druk op frontoffice‑teams verlagen en de responstijd verbeteren.
5. Data- en informatieanalyse
Tot slot wordt ai ingezet voor het analyseren van complexe datasets en juridische informatie: Data‑analyse voor beleid en uitvoering. Ophalen en interpreteren van relevante wetgeving. Analyseren van grote hoeveelheden tekst- of beleidsdata. Hiermee ontstaat een fundament voor datagedreven werken, al blijft de volwassenheid sterk wisselen per gemeente.
