De gemeente Amsterdam heeft met KPN een contract van 74 miljoen euro afgesloten voor de afname van clouddiensten. Wethouder Alexander Scholtes, die ict in zijn portefeuille heeft, meldt deze aanbesteding op LinkedIn. Hij staat bekend als een groot voorvechter van digitale autonomie. De hoofdstad koos eerder voor meer onafhankelijkheid van grote technologiebedrijven.
Voor KPN dat eind mei aankondigde samen met het Duitse Schwarz Digits in Nederland een soevereine cloud te beginnen, is de deal een mooie start. De telecomprovider verwacht meer gemeentelijke klanten te kunnen binnenhalen, nu Amsterdam over de brug is. ‘Met deze aanbesteding van KPN zetten we opnieuw een stap richting een soevereine overheid, en een sterke Europese techsector,’ zo verklaart Scholtes.
Regie over digitale infrastructuur
Scholtes zegt als wethouder ICT te hebben geleerd dat de overheid veel meer mogelijkheden heeft om digitaal autonomer te worden dan vaak wordt gedacht. ‘De afgelopen jaren is digitale autonomie soms neergezet als iets abstracts of als een probleem waar gemeenten weinig invloed op hebben. Mijn ervaring is juist het tegenovergestelde. Met aanbestedingen en contracten kunnen we wel degelijk sturen op meer regie over onze digitale infrastructuur en op minder afhankelijkheid van een klein aantal grote, niet-Europese techbedrijven.’
Medio maart 2025 kondigde Scholtes al een aantal maatregelen aan om de digitale onafhankelijkheid van zijn gemeente te versterken. Digitale autonomie werd een nieuw criterium bij de inkoop, te beginnen bij de aanbestedingen voor de dienstverlening Public Cloud en hosting.
Een andere maatregel was controle over eigen data. De gegevens van Amsterdammers blijven eigendom van de gemeente en worden niet zomaar gedeeld met technologiebedrijven. Dit is vastgelegd in contracten met leveranciers. De gemeente Amsterdam test ook alternatieve, open-source software.
Digitale autonomie
Begin dit jaar scherpte de hoofdstad zijn cloudbeleid aan na de dreigende overname van de Nederlandse it-dienstverlener Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl. Digitale autonomie kwam helemaal centraal te staan in de vernieuwde sourcing- en cloudstrategie 2026-2030.
De gemeente had vorig jaar september de dienstverlening public cloud aan Solvinity gegund omdat die dienstverlener zich tijdens de aanbestedingen profileerde als soevereine Nederlandse leverancier. Solvinity bood zich toen aan als alternatief voor de toenmalige leverancier KPN (met zijn Microsoft-Azure-onderdeel Inspark).
Amsterdam wist echter niet dat Kyndryl op het vinkentouw zat om Solvinity over te nemen, wat onlangs op een verbod van het ministerie van EZK stuitte. Met de keuze voor KPN is de kans op een overname door een buitenlandse partij gering, gelet op risico’s voor het publieke belang. KPN valt namelijk onder de werkingssfeer van de Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie (WOZT).
Solvinity is pas sinds 1 juni van dit jaar aan de slag voor de gemeente Amsterdam. Het contract met KPN en Inspark liep op 31 mei af. In het FD stelt Scholtes dat het contract met Solvinity voor de publieke cloud gewoon doorloopt. Het overnameverbod haalde veel kou uit de lucht. Aanvullend gaan KPN en Schwarz Digits vijf jaar lang een private cloud leveren. Daar komen de meer gevoelige data in terecht.
Ik ben van mening dat in ieder geval de overheid (op alle niveaus, gemeentelijk, provinciaal en landelijk) zijn data in private soevereine clouds of eigen datacenters moet hebben staan.
Wat private bedrijven doen dat interesseert mij minder. Als die het risico willen lopen dat hun bedrijf op zwart gaat bij een verkeerde Tweet dan moeten zij dat zelf weten.
Dit is een klein begin. Bij de landelijke overheid staat vrijwel alles in de cloud van Amerikaanse bedrijven. Er is nog veel werk aan de winkel.
Zelfs de meest gevoelige communicatie van de regering en de Tweede Kamerleden loopt via een Microsoft Exchange server die in de Microsoft Azure cloud staat. “Dan kunnen de ministers en Kamerleden gewoon fijn Outlook gebruiken” zeggen de incompetente ambtenaren.