Ai-hype maakt plaats voor nuchterheid: ‘Geen autonoom won­der­mid­del’

AI Appreciation Day 2026

Het is vandaag (16 juli 2026) AI Appreciation Day ofwel ai-waarderingsdag. Een dag die in 2021 in het leven is geroepen door de Amerikaanse voormalig tech-investeerder en later oprichter van ai-agentontwikkelaar Velanir: Nathan Ricks (zie kader). De dag is op touw gezet om stil te staan bij de relatie tussen mensen en kunstmatige intelligentie. Waar staan we nu en hoe verandert onze blik op ai?

Waar de discussie jarenlang ging over de spectaculaire mogelijkheden van ai, verschuift de aandacht nu naar een fundamentelere vraag: hoe zorgen we dat ai veilig, verantwoord en met blijvende waarde wordt ingezet? Dat klinkt door in de reacties van experts die in een persbericht hun visie delen. Ze laten een duidelijke trend zien. Namelijk dat de romantiek rond ‘magische’ ai‑modellen plaatsmaakt voor nuchterheid, context en kritische reflectie.

Malte Ubl, cto van cloudplatform voor webapplicaties Vercel, ziet dat organisaties realistischer worden en van ‘modelfetisjisme’ naar pragmatisme bewegen.‘Er is niet één model dat overal het beste in is. Succesvolle teams kiezen per taak het model dat het beste past en vinden zo de juiste balans tussen kwaliteit, snelheid en kosten.’

AI Appreciation Day wordt daarmee geen viering van nóg grotere modellen, maar van het besef dat ai een portfolio‑keuze is, geen religie. De hype verschuift naar efficiëntie, kostenbeheersing en taakgerichte inzet.

Kritiek

Binnen cybersecurity is de toon iets kritischer. Ai verandert het speelveld, maar niet altijd in het voordeel van verdedigers. Door de versnelling van ai versnellen de risico’s ook, stelt Jan Verhagen, verkoopdirecteur Nood-Europa bij cloud- en ai-beveiliger Wiz. Hij benadrukt dat de echte kracht van ai niet in automatisering zit, maar in contextbegrip: ‘Aanvallers kunnen delen van een omgeving in kaart brengen, maar alleen organisaties kunnen inzicht krijgen in de volledige context van hun eigen omgeving.’

Anouck Teiller, plaatsvervangend ceo bij cybersecurityplatform HarfangLab, gaat een stap verder: ‘Ai verkort de tijd tussen het ontdekken en misbruiken van kwetsbaarheden drastisch en maakt cyberaanvallen schaalbaarder dan ooit.’ De boodschap is helder: Ai maakt aanvallen sneller, overtuigender en moeilijker te detecteren. Detectie‑ en responsoplossingen moeten daarom ai‑bewust worden, met een bredere detectiebereik, sneller detecteren, incidenten prioriteren en effectiever reageren, vindt Teiler.

Veld-ciso bij Check Point, Fred Streefland, waarschuwt dat vertrouwen een unieke kwaliteit wordt waarmee een ai-product of -dienst zich kan onderscheiden van concurrenten. ‘We zijn een nieuw tijdperk ingegaan waarin vertrouwen in ai de echte onderscheidende factor wordt.’ Organisaties hebben volgens hem behoefte aan krachtige ai met duidelijke waarborgen, zodat ze kunnen vertrouwen op de uitkomsten en weten dat de technologie niet kan worden misbruikt. Ai‑red‑teaming, ofwel aanvalssimulaties van hackmethodes en onafhankelijke toetsing worden volgens hem cruciaal om misbruik en ongewenst gedrag van ai-modellen en -toepassingen te voorkomen.

De oprichter van AI Appreciation Day

AI‑waarderingsdag is in 2021 geïnitieerd door Nathan Ricks. Hij lanceerde dag als een filosofisch‑maatschappelijke beweging om stil te staan bij de relatie die mensen en organisaties opbouwen met kunstmatige intelligentie. Niet als marketingmoment, maar als jaarlijkse reflectie op de impact, risico’s en verantwoordelijkheden die met ai samenhangen.

Sinds de introductie wordt de dag jaarlijks ‘gevierd’ op 16 juli. Daarmee is het uitgegroeid tot een terugkerend moment waarop experts uit verschillende sectoren de balans opmaken: niet over wat ai kan, maar over hoe het verstandig, veilig en met blijvende waarde is in te zetten.

De echte waarde van ai

Luis Blando, chief product & technology officer bij low-codeplatform OutSystems, prikt door de hype van autonome ai-systemen heen: ‘Wanneer ai verkeerd wordt ingezet, gedraagt het zich als een team stagiairs: snel en productief, maar nog altijd afhankelijk van toezicht en controles.’ De echte waarde zit volgens hem in documentverwerking, transactionele processen en besluitondersteuning, niet in volledige autonomie. Ai werkt volgens hem pas goed als organisaties accepteren dat menselijke supervisie geen zwakte is, maar een randvoorwaarde.

Remco Overweg, ai-consult bij ict-dienstverlener YaWorks, legt de vinger op een ander pijnpunt: ‘Veel kennis zit in de hoofden van medewerkers. De integratie van agents wordt meestal niet beperkt door technologie, maar doordat kennis en processen nog onvoldoende zijn vastgelegd’, aldus de adviseur van digitale infrastructuur. AI Appreciation Day laat daarmee zien dat de grootste bottleneck niet de technologie is, maar de organisatie zelf.

Ai democratiseert geo‑informatie

In de geo‑informatiesector is de toon positiever. Jeroen van Winden, cto van Esri Nederland, ziet dat ai de kennis van geo-informatiesystemen (gis) eindelijk ontsluit voor een breder publiek. Hij stelt dat door standaarden als mcp (model context protocol), een open standaard ontwikkeld door Anthropic, de brug tussen taalmodellen en ruimtelijke data wordt gevormd. Agents gebruiken ruimtelijke context zonder dat gebruikers een gis‑expert hoeven te zijn.

Zo maakt ai locatie‑data toegankelijk in tools die medewerkers al gebruiken, zoals Copilot, crm‑ en erp‑systemen. ‘De grote kracht van ai is dat het waardevolle inzichten uit locatiegegevens toegankelijk maakt voor veel meer mensen. Juist bij grote maatschappelijke vraagstukken zoals de energietransitie, woningbouw of klimaatadaptatie zorgt de combinatie van ai en geo-informatie ervoor dat betere beslissingen sneller genomen kunnen worden.’

Websites, data en digitale fundamenten moeten op orde zijn, anders versterkt ai vooral de chaos

Bilal Ahmed, chief ai en data-officer bij webhoster en aanbieder van cloud computing Team.blue, wijst erop dat ai niets oplost als er geen digitaal fundament is. Hij waarschuwt dat veel kleine bedrijven verdwalen in een ‘mistbank’ van ai. Als voorbeeld zegt hij: ‘Slechts 5,5 procent van het mkb heeft het gevoel volledig grip te hebben op hoe klanten het bedrijf online hebben weten te vinden.’

Om controle terug te krijgen, gaat de uitdaging voor bedrijven veel verder dan het bijhouden van de nieuwste ai-tools en -platformen, stelt hij. ‘Ze moeten begrijpen hoe ai impact heeft op de manier waarop klanten producten, diensten en merken ontdekken. Dit betekent bijvoorbeeld het versterken van de digitale fundamenten die het bedrijf al beheert, zoals de website. Dit is de informatie waarop ai-systemen vertrouwen en deze moet accuraat zijn om bedrijven vindbaar te maken in de complexe digitale omgeving van vandaag.’

AI Appreciation Day legt hier een ongemakkelijke waarheid bloot: ai werkt alleen als de basis klopt. Websites, data en digitale fundamenten moeten op orde zijn, anders versterkt ai vooral de chaos. De experts zijn opvallend eensgezind: ai is geen magie, geen hype en geen autonoom wondermiddel. De toekomst van ai draait om zaken als context en procesinzicht, menselijke supervisie, betrouwbare modellen, volwassenheid van de organisatie, digitale fundamenten en vooral vertrouwen.