Pieter Cobelens tijdens Cybersec Netherlands 2026
Het is maandagochtend. Containers verlaten de Rotterdamse haven niet meer, een deel van het betalingsverkeer ligt stil en meerdere ziekenhuizen schakelen over op noodprocedures. Er zijn geen explosies, geen tanks aan de grens en geen straaljagers in de lucht. Toch is Nederland aangevallen.
Dit scenario is allang geen sciencefiction meer. Cyberaanvallen op vitale infrastructuur, desinformatiecampagnes en digitale sabotage zijn uitgegroeid tot vaste onderdelen van geopolitieke machtsuitoefening. De vraag is niet langer of digitale conflicten plaatsvinden, maar hoe goed landen en organisaties erop zijn voorbereid. Dat is ook het centrale thema van de keynote die generaal-majoor b.d. Pieter Cobelens verzorgt tijdens Cybersec Netherlands 2026 op 9 en 10 september in Jaarbeurs, Utrecht.
Cruciale digitale infrastructuur
Wie nog denkt dat cybersecurity uitsluitend een it-vraagstuk is, loopt volgens Cobelens achter de feiten aan. Cybersecurity is uitgegroeid tot een strategisch vraagstuk waarin technologie, economie, defensie en geopolitiek samenkomen. De digitale infrastructuur waarop overheden, bedrijven en burgers dagelijks vertrouwen, is inmiddels even cruciaal geworden als de fysieke infrastructuur van wegen, havens en energievoorzieningen.
Juist Nederland is daarin bijzonder kwetsbaar. Ons land behoort tot de meest gedigitaliseerde economieën ter wereld. Internetknooppunten, hyperscale-datacenters, logistieke ketens, financiële dienstverlening en cloudplatformen vormen gezamenlijk het digitale fundament onder de Nederlandse economie. Die positie levert economische voordelen op, maar maakt Nederland tegelijkertijd tot een aantrekkelijk doelwit voor statelijke actoren, cybercriminelen en andere kwaadwillenden.
Geavanceerde aanvalstechnieken
De oorlog in Oekraïne heeft bovendien duidelijk gemaakt hoe snel de aard van conflicten verandert. Waar militaire slagkracht vroeger vrijwel uitsluitend was voorbehouden aan staten met enorme defensiebudgetten, zorgen relatief goedkope drones ervoor dat ook kleinere spelers grote schade kunnen aanrichten. Volgens Cobelens voltrekt zich dezelfde democratisering in het cyberdomein. Geavanceerde aanvalstechnieken worden toegankelijker, terwijl kunstmatige intelligentie de drempel verder verlaagt.
Ai verandert het speelveld fundamenteel. Waar aanvallers vroeger veel specialistische kennis nodig hadden om overtuigende phishingcampagnes of malware te ontwikkelen, kan generatieve AI grote delen van dat proces automatiseren. Deepfakes worden realistischer, aanvallen schaalbaarder en desinformatie overtuigender. Daarmee vervagen de grenzen tussen cyberoorlog, informatieoorlog en psychologische beïnvloeding.
Ai detecteert en neutraliseert
Dat betekent echter niet dat verdedigers kansloos zijn. Ook aan de verdedigende kant wordt ai steeds belangrijker. Moderne securityplatformen analyseren miljoenen gebeurtenissen per seconde en herkennen afwijkingen die voor menselijke analisten onzichtbaar blijven. De consequentie is volgens Cobelens dat cybersecurity steeds minder een strijd wordt tussen mensen en steeds meer tussen algoritmen. De komende jaren ontstaat een permanente technologische wapenwedloop waarin ai aanvallen ontwikkelt en ai diezelfde aanvallen weer detecteert en neutraliseert.
Daar houdt de ontwikkeling niet op. Aan de horizon dient zich de volgende technologische revolutie al aan: quantum computing. Quantumcomputers beloven enorme doorbraken op het gebied van simulaties, logistiek, materiaalonderzoek en defensie. Tegelijkertijd vormen zij een directe bedreiging voor de encryptie waarop vrijwel alle digitale communicatie is gebaseerd.
Post-quantumbeveiliging
Dat leidt tot een strategisch risico waar nog relatief weinig organisaties zich bewust van zijn. Staten verzamelen vandaag al grote hoeveelheden versleutelde data, niet omdat zij die nu kunnen lezen, maar omdat zij verwachten dat toekomstige quantumcomputers dat wel kunnen. Deze strategie, bekend als Harvest Now, Decrypt Later, betekent dat informatie die vandaag veilig lijkt, over tien of vijftien jaar alsnog openbaar kan worden. Organisaties die met gevoelige gegevens werken, zullen daarom veel eerder dan gedacht moeten overstappen op post-quantumbeveiliging.
Naast technologische ontwikkelingen plaatst Cobelens ook vraagtekens bij de afhankelijkheid van buitenlandse digitale infrastructuur. Digitale soevereiniteit gaat volgens hem niet over protectionisme, maar over controle. Wanneer vitale data, cloudplatformen en communicatiekanalen volledig buiten de eigen jurisdictie vallen, levert een land onvermijdelijk een deel van zijn strategische autonomie in. De discussie over een nationale cloud of andere vormen van digitale regie raakt daarmee niet alleen de it-sector, maar ook economie, bestuur en nationale veiligheid.
Kern van moderne afschrikking
De belangrijkste conclusie is misschien wel dat weerbaarheid niet langer uitsluitend een verantwoordelijkheid van Defensie is. Vitale infrastructuur bevindt zich grotendeels in handen van bedrijven. Een aanval op een logistieke dienstverlener kan de voedselvoorziening raken. Een verstoring bij een cloudprovider kan honderden organisaties tegelijk treffen. Een cyberincident bij een ziekenhuis kan uitgroeien tot een nationale crisis. Digitale weerbaarheid is daarmee een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid, bedrijfsleven en samenleving.
Volgens Cobelens is dat uiteindelijk ook de kern van moderne afschrikking. Tijdens de Koude Oorlog draaide afschrikking om militaire macht. In het digitale tijdperk wordt geloofwaardige afschrikking bepaald door een combinatie van cybercapaciteit, economische kracht, technologische innovatie en maatschappelijke weerbaarheid. Een tegenstander moet ervan overtuigd zijn dat een aanval onvoldoende oplevert en te veel kost.
Digitale oorlog al begonnen
Die strategische blik op cybersecurity vormt de rode draad van de keynote waarmee Pieter Cobelens Cybersec Netherlands 2026 de tweede dag van de beurs opent. Niet om een toekomstscenario te schetsen, maar om duidelijk te maken dat de digitale oorlog al is begonnen. Daarmee is investeren in weerbaarheid misschien wel de belangrijkste vorm van verdediging is die Nederland vandaag kan organiseren.
Bezoek Cybersec Netherlands 2026
Ontdek de nieuwste ontwikkelingen in cybersecurity tijdens Cybersec Netherlands op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Laat je inspireren door experts, praktijkcases en innovatieve oplossingen.
De generaal-majoor b.d. van de luchtmacht die achteraf komt vertellen wat hij in actieve dienst nagelaten heeft klinkt als Abraham die na de maaltijd de mosterd komt brengen. Of het mosterdgas want desinformatiecampagne voor steun aan de inval in Irak ging om de kleintjes die geopolitieke invloed in de regio hadden door afschrikking. Angst verkoopt maar de doos van Pandora gaat om de hoop want de geheimen van vandaag (Hawija?) zijn de leugens van morgen. En nee, ik insinueer niet dat Pieter Cobelens verantwoordelijk was voor de luchtaanvallen tegen ISIS in 2015 want hij was toen al buiten dienst. Ik wijs enkel en alleen op de geopolitieke consequenties van de verstoring van een machtsbalans.
Wat betreft een vitale infrastructuur in handen van bedrijven hoorde ik generaal-majoor in actieve dienst nooit klagen over privatisering van een communicatienetwerk. Voor wat betreft een desinformatiecampagne is de digitale oorlog is bij mijn weten namelijk al meer dan een halve eeuw eerder begonnen omdat het verstoren van de communicatie om het belemmeren van het organiseren gaat. Een dubbele moraal in het westen vergeet dat die relatief goedkope drones weinig kunnen doen als Starlink het niet meer doet want een civiele infrastructuur die een duidelijk militair voordeel oplevert wordt volgens het internationaal humanitair recht een legitiem doel.
Een discussie over ‘dual use’ gaat om elk nadeel heb zijn voordeel want civiele navigatie is grotendeels afhankelijk militaire technologie zoals dat internet ooit begon vanuit DARPA, een onderzoeksorganisatie van het Amerikaanse ministerie van Defensie welke opgericht is in 1958 als reactie op de lancering van een Sovjet-satelliet. En bijna 70 jaar later richt Nederland een eigen agentschap voor disruptieve innovatie op als het om de mosterd na de maaltijd gaat. Oja, ik heb in het leger nog gewerkt met Inertial Navigation Systems en zie een terugkeer hiervan omdat GPS signalen te verstoren zijn. Weerbaarheid begint namelijk met plan B waarin een strategische autonomie vanuit een defensief kader als de oudhollandse waterlinie is.