Bill Gates waarschuwt dat de wereld onvoldoende is voorbereid op de maatschappelijke gevolgen van ai. In een bijna zesduizend woorden tellend essay pleit de Microsoft-oprichter voor banen die voor mensen worden gereserveerd en voor belasting op ai en robots.
Gates noemt de overgang naar het ai-tijdperk een van de turbulentste periodes uit de menselijke geschiedenis. Volgens hem ontwikkelt de technologie zich sneller dan overheden en samenlevingen zich kunnen aanpassen. Hij vreest dat grote aantallen banen verdwijnen en dat vooral werknemers die moeilijk kunnen omscholen daarvan de dupe worden.
Gates introduceert daarom het concept ‘Human Reserved’. Bepaalde functies of taken zouden bewust voor mensen behouden moeten blijven, ook als ai ze technisch kan uitvoeren. Hij noemt onder meer kinderopvang en jurywerk. In zorg en onderwijs zou een deel van het werk eveneens voor mensen zijn te reserveren, terwijl ai werknemers ondersteunt. In het meest vergaande scenario zou volgens Gates tot veertig procent van de banen voor mensen kunnen worden behouden.
Belasting
Daarnaast pleit Gates voor een belasting op ai-tokens en robots. Het huidige belastingstelsel stimuleert bedrijven volgens hem om werknemers door machines te vervangen, omdat arbeid zwaarder wordt belast dan kapitaal. De opbrengsten kunnen volgens Microsoft-oprichter en filantroop worden gebruikt voor omscholing en sociale voorzieningen.
Zijn zorgen beperken zich niet tot de arbeidsmarkt. Gates waarschuwt ook voor ai als hulpmiddel bij cyberaanvallen en biologische dreigingen. Ook maakt hij zich zorgen over ai-companions en de invloed daarvan op kinderen en menselijke relaties. Hij pleit daarom voor nieuwe nationale en internationale instituties om de risico’s van ai te beheersen.
Gates benadrukt tegelijk dat ai een grote kracht ten goede kan zijn. De technologie kan volgens hem bijdragen aan vooruitgang, onder meer in gezondheidszorg en onderwijs. De vraag is volgens de techpionier vooral of overheden nu de juiste keuzes maken om de voordelen te benutten en de maatschappelijke schade te beperken.
De Amerikaanse samenleving kent wat andere waarderingen voor werk als ik kijk naar een economie die grotendeels draait op vrijwilligers. Jurywerk in de sport mogen ze van mij best vervangen door AI want het kost veel tijd maar levert geen cent op. Enige wat het oplevert zijn bedreigingen op als kijk naar een toenemende agressie naar vrijwilligers. Jurywerk waar Bill mogelijk op wijst kennen we niet door een andere rechtspraak. En wat betreft de zorgen van Bill Gates over een verlies aan banen lijkt hij de eerdere offshoring te vergeten. Essay lijkt hierdoor meer op een politieke beïnvloeding dan een goed advies als we kijken naar de impact van Internet.
Eigenlijk is het typerend dat de pioniers van gisteren zoveel ruimte krijgen op de politieke agenda van morgen. Het democratische ongemak zit erin dat Gates zelf zegt dat het debat niet aan een kleine groep technologen mag worden overgelaten terwijl hij tegelijkertijd zijn positie gebruikt om bij politici en technologiebedrijven zijn eigen ordeningsmodel te bepleiten. De vos verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken. En de content redacteur vergeet dat je met AI een zesduizend woorden tellende essay terugbrengt naar de essentie van de boodschap.