Een toenemend aantal gemeenten gebruikt voorspellende systemen om fraude op te sporen. Voor de detectie van risico's zetten zeker 25 gemeenten slimme algoritmes in. Dit blijkt uit een onderzoek dat de NOS samen met de regionale omroepen heeft gedaan.
Uit het gemeenschappelijk onderzoek van de omroepen blijkt dat in betrokken gemeenten burgers automatisch worden ingedeeld in profielen. Dat moet het makkelijk maken om fraude aan het licht te brengen. Ook waarschuwt het systeem als gezinnen te veel schulden aangaan en financieel in de knel komen.
Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) biedt de inzet van algoritmes duidelijke voordelen. Deze rekenregels kunnen patronen in data herkennen die voor mensen niet meteen duidelijk zijn. De VNG tekent hierbij aan dat wel moet worden voldaan aan principes van zorgvuldigheid, transparantie en proportionaliteit.
Een stap verder
Onlangs constateerde de Algemene Rekenkamer dat de Rijksoverheid veel algoritmes inzet, maar deze zijn doorgaans vrij simpel. Meestal gaat het om het automatiseren van administratieve handelingen zoals het versturen van brieven en een ontvangstbevestiging. Daarbij is nog geen sprake van risicoprofilering. Volgens de NOS doen sommige gemeenten waaronder Amsterdam, Breda en Twenterand dat wel. Ze gaan verder dan de Rijksoverheid.
Het gebruiken van voorspellende systemen om fraude op te sporen ligt onder vuur sinds de toeslagenaffaire. Daarbij bleek bij ontvangers van de kinderopvangtoeslag het hebben van een dubbele nationaliteit meegewogen te worden bij het formuleren van de risicoprofielen.
