Dit jaar krijgt www.overheid.nl er een broertje bij. Sinds 1999 kon iedereen via het overheidsportaal http://www.overheid.nl al met het Parlando-zoeksysteem elektronisch zoeken in overheidsdocumenten, zoals Tweede-Kamerstukken.
Vanaf medio 2002 kan iedereen via http://www.wetten.nl het overheidswettenbestand met wetten en algemene maatregelen van bestuur en andere koninklijke besluiten van regelende aard naslaan. Daarbij zal gebruik gemaakt kunnen worden van uitgebreide zoekmogelijkheden en gegevens over bronnen en wijzigingshistorie. Medio 2003 zullen aan dit bestand ook de ministeriële regelingen worden toegevoegd. Uiterlijk medio 2006 vindt de toevoeging plaats van beleidsregels (circulaires) die worden gepubliceerd in de Nederlandse Staatscourant en Uitleg, en van de verordeningen van zelfstandige bestuursorganen en de Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie. Ik denk dat het hiervoor hoog tijd werd.
Het initiatief past naadloos in het beleid ten aanzien van elektronisch bestuur en elektronische informatievoorziening. De overheid stelt zich ten doel mensen te informeren, en bij te dragen tot een transparante overheidsinformatievoorziening. De adviezen uit de rapporten van de Commissie ICT & Overheid (Commissie Docters van Leeuwen) en Commissie Toekomst overheidsinformatie (Commissie Wallage) spreken boekdelen over de toekomst van overheidsdienstverlening via internet. Het initiatief om ook de wetgeving te publiceren op internet en toegankelijk te maken, juich ik dan ook van harte toe.
Er schuilt echter een addertje onder het gras. De website wetten.nl zal net als Parlando door de SDU worden verzorgd. De mogelijkheden om binnen Parlando te zoeken en gebruik te maken van de informatie is gebaseerd op een ‘lite’ versie van de commerciële databank die de SDU beschikbaar stelt voor haar betalende klanten. Voor wetten.nl zal wederom gebruik worden gemaakt van een ‘lite’ versie van een bestaand commercieel systeem. Op zich lijkt hier niets mis mee, maar een probleem ontstaat als derden naar deze openbare informatie willen ‘deep-linken’. ‘Deep-linken’ is een vorm van linken waar niet naar de homepage van een website wordt verwezen, maar naar een interne pagina waar de relevante informatie op te zien is. De onmogelijkheid om te kunnen ‘deep-linken’ binnen Parlando is een technisch probleem. De bezoeker van de Parlando-site krijgt toegang met een zogenaamde tijdelijke sessie. Gaat hij namelijk zoeken, dan krijgt hij uitsluitend toegang tot de databanken voor dat moment. Keert hij op een later tijdstip terug, dan krijgt hij geen directe toegang tot documenten. Hij krijgt de boodschap dat de ‘sessie is verlopen’ en men moet opnieuw op zoek naar de gewenste informatie met alle ongemakken van dien. Er bestaat dus geen mogelijkheid om direct naar de brondocumenten te verwijzen.
De vraag is of dit slechts een ongemak is, of een probleem. Mensen uit bedrijfsleven, belangengroepen en anderen die gebruik wensen te maken van deze informatie, kunnen daardoor bijzonder moeilijk bepaalde overheidsinformatie delen. Mijns inziens belemmert dit de distributie van overheidsinformatie, en werpt het een drempel op bij de verstrekking van informatie aan de mensen en tussen mensen onderling, terwijl ‘deep-linken’ juist de essentie van internet is. Toegankelijkheid en distributie van overheidsinformatie zouden juist het doel moeten zijn van het elektronisch aanbieden van overheidsdocumenten.
Natuurlijk bestaan er op basis van auteursrechten beperkingen om naar bepaalde delen van internet te linken. Zo hebben bijvoorbeeld de rechtszaken rond Kranten.com en Stepstone.com nogal wat stof doen opwaaien over het al dan niet inbreken op auteursrechten of databankrechten door middel van ‘deep-linken’. Deze problematiek bestaat in dit geval echter niet. In het toenmalige contract van de overheid met Sdu is overeengekomen dat teksten van wet- en regelgeving met eenvoudige zoekmogelijkheden aan het publiek beschikbaar zal worden gesteld. Auteursrecht en verantwoordelijkheid met betrekking tot deze teksten berusten bij Sdu. Een vreemd geval. Op overheidsstukken kan immers geen auteursrecht rusten, aangezien het hier gaat om openbare documenten die door iedereen te raadplegen en te gebruiken zijn. Ik vind dan ook dat iedereen vrij moet kunnen beschikken en linken naar elektronisch beschikbare overheidsdocumenten.
De keuze voor snelle beschikbaarheid van overheidsdocumenten via internet met behulp van een bestaande database was toentertijd waarschijnlijk de beste oplossing. Elektronisch bestuur stond immers nog in de kinderschoenen en eventuele bijzonderheden of problemen waren nog niet te overzien. Dat daarbij de keuze is gevallen op deze constructie, is derhalve te begrijpen. De website www.overheid.nl heeft zich echter in korte tijd ontwikkeld tot een volwassen medium. Ook het probleem van ‘deep-linken’ is door de organisatie die verantwoordelijk is voor de uitvoering van overheid.nl, al eerder onderkend. Daarom vind ik het moeilijker te begrijpen dat bij een nieuw project en een nieuw contract, zoals bij www.wetten.nl, dit probleem niet uit de weg is geruimd, en is gekozen voor de huidige constructie.
Als minister van Boxtel de toekomst van de overheidscommunicatie serieus neemt, dan doet hij er goed aan om bij de herziening van de contracten voor www.overheid.nl en www.wetten.nl te bedingen dat ‘deep-linken’ tot de mogelijkheden gaat behoren. Op deze wijze kan iedereen op efficiënte wijze beschikken over en gebruik maken van overheidsinformatie. Want iedereen wordt geacht wet te kennen, of anders in ieder geval elektronisch te kunnen vinden.
Hella Voûte-Droste, lid Tweede Kamer VVD, woordvoerder Economische Zaken en ICT –
hvoute@tk.parlement.nl
