Na Polen en Hongarije is nu ook de Spaanse regering ervan beschuldigd op grote schaal politieke tegenstanders met de omstreden Pegasus-spyware te hebben gehackt. Uit onderzoek van het Canadese Citizen Lab blijkt dat sympathisanten en leden van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging alsmede vooraanstaande politici zijn bespioneerd.
De onthullingen kwamen afgelopen weekeinde, vlak voor een onderzoekscommissie van het Europees Parlement naar het gebruik van de Israëlische software van start ging. Vandaag begint deze commissie zijn werk, met Jeroen Lenaers als voorzitter en Sophie in ‘t Veld als rapporteur. Ze gaan onderzoeken welke omvang het oneigenlijk gebruik van deze surveillance-spyware van de NSO Group en soortgelijke software heeft gekregen.
Het Europees Parlement bekijkt met name in hoeverre daarbij mensenrechten zijn geschonden. Verschillende regeringen zouden Pegasus niet alleen hebben gebruikt voor het opsporen van terroristen maar ook voor het bespioneren van politieke opponenten, kritische media en activisten. Dat is uitdrukkelijk tegen de Europese wetgeving.
Slachtoffers
De onderzoekscommissie bekijkt ook of EU-lidstaten voldoende institutionele en juridische waarborgen kennen die het illegaal gebruik van spyware tegengaan. Slachtoffers moeten zich ook kunnen verweren. Ook de betrokkenheid van lidstaten bij de ontwikkeling, verspreiding of financiering van spyware, inclusief de hele leveringsketen, wordt onderzocht.
De Pegasus-spyware is in Spanje aangetroffen op de smartphone van de huidige president van de Catalaanse regio, Pere Aragonès. Ook de telefoon van zijn voorganger Quim Torra was ermee ‘uitgerust’.
Pegasus in de Benelux
De Standaard citeert de ceo van de NSO Group die zegt dat bijna alle Europese regeringen de Israëlische spyware inzetten. Ook België zou klant zijn. In een reactie aan het Vlaamse dagblad bevestigt noch ontkent de federale politie de inzet van Pegasus. Volgens anonieme bronnen gebruikt België de spyware in de strijd tegen zware criminaliteit. ‘Wij werken binnen een duidelijk wettelijk kader’, zegt de federale politie nog in haar reactie. Data-interceptie gebeurt in een welbepaald strafrechtelijk onderzoek naar welbepaalde strafrechtelijke feiten, en steeds na goedkeuring door en onder controle van een onderzoeksrechter.
In Nederland loopt een Wob-procedure om te achterhalen of de Nederlandse politie al dan niet Pegasus heeft ingekocht. Het kabinet wilde vorig jaar niet in het openbaar ingaan op de vraag of Nederlandse justitie- en politiediensten ter opsporing van strafbare feiten, alsmede inlichtingen- en veiligheidsdiensten van dit soort spyware gebruik maken.
