Het Europees Parlement gaat akkoord met de oprichting van een data-platform voor de uitwisseling en hergebruik van gezondheidsgegevens (EHDS; European Health Data Space) in de hele EU. Een voorstel van de Europese Commissie om de toegang tot grensoverschrijdende medische gegevens te vergemakkelijken, kreeg een ruime meerderheid.
Dankzij de nieuwe regels profiteren burgers van onmiddellijke en eenvoudige toegang tot hun digitale gezondheidsgegevens wanneer ze zich in de EU bevinden, ongeacht hun locatie. Wanneer een patiënt bijvoorbeeld een zorgvraag in het buitenland heeft, dan zullen beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg, indien nodig, toegang kunnen krijgen tot informatie uit de lidstaat van herkomst van de patiënt. Buitenlandse artsen kunnen hierdoor sneller bepalen wat nodig is. Tests en onderzoeken hoeven minder vaak te worden herhaald. Verwacht wordt dat de patiëntenzorg over de grens hierdoor verbetert. Daarnaast wordt onder strikte voorwaarden het gebruik van gezondheidsgegevens toegestaan voor onderzoek naar nieuwe behandelingen. Ook de ontwikkeling van nieuwe medicijnen en medische apparatuur krijgt een impuls. Kortom, de hele volksgezondheid kan er door verbeteren, aldus de Europese Commissie.
Opt-out
De Commissie benadrukt dat voor de EHDS een zeer stringent juridisch kader is ingesteld. Een bezwaarsysteem (‘opt-out’) regelt de inspraak van patiënten. Het gebruik van geanonimiseerde of gepseudonimiseerde gegevens moet problemen met de privacy voorkomen. De EHDS wordt wet wanneer de Europese Raad (van regeringsleiders) definitieve goedkeuring heeft gegeven. Verwacht wordt dat deze laatste horde zonder moeite wordt genomen.
Een obstakel is wel dat de EU-lidstaten verschillende manieren kennen waarop zeggenschap over gezondheidszorg-gegevens geregeld wordt geregeld. In Nederland is, voor het gebruik van routine zorgdata voor primaire of secundaire doeleinden (uitgezonderd wetenschappelijk onderzoek), in beginsel toestemming (opt-in) nodig van de persoon over wie de gegevens gaan. Europa kiest echter voor opt-out. Onderzoekers zoals Hendolin en Van Veen & Verheij hebben in dit verband al de vraag gesteld of het huidige Nederlands systeem van zeggenschap nog wel passend is.
Ook het wetsvoorstel over gegevensuitwisseling tussen zorgprofessionals kan de implementatie van de EHDS lastig maken. Recent heeft de Tweede Kamer een zoals D66 dat noemt ‘lelijke motie aangenomen’ die de voortgang op EHDS belemmert. Minister Pia Dijkstra (Medische Zorg) heeft de Tweede Kamer onlangs meer inzicht beloofd over wat de EHDS-wetgeving betekent voor de medicatieoverdrachten. Het wetsvoorstel opvraagbaarheid gegevens voor spoedeisende hulp vlot langzaam. ‘De technische randvoorwaarden zullen in 2028 grotendeels gereed zijn,’ aldus de minister, die toegeeft dat dit wel lang duurt. Ze kan geen exacte einddatum geven.
Rapporteurs van de Vaste Kamercommissie van VWS hebben op 11 april jl. verslag uitgebracht over de EHDS. Experts wezen hen op risico’s zoals een mismatch in uitwisselingsstandaarden en problemen rondom terminologie en interoperabiliteit.
