Prinsjesdag 2026
De ontwikkeling van industriële ai in Nederland krijgt een flinke stimulans. Het kabinet stelt vanaf volgend jaar 120 miljoen euro ter beschikking voor deelname van bedrijven aan het EU-programma Ipcei-Ai. Zo blijkt uit de begroting van Economische Zaken en Klimaat in de Miljoenennota.
Dit initiatief is geen op zichzelf staand Nederlands financieringsprogramma, maar de nationale component van een groter Europees project. Bij Ipcei-Ai gaat het om grootschalige Europese samenwerkingen van bedrijven en kennisinstellingen op het gebied van kunstmatige intelligentie (ai).
Doel van dit financieringsprogramma is de ontwikkelingskosten van industriële ai aanzienlijk te verlagen en zo de toegang tot geavanceerde ai-technologieën te vergemakkelijken, met name voor het mkb. Ipcei-Ai hanteert een systemische aanpak die de gehele levenscyclus van ai-modellen omvat. De EU probeert met dit soort initiatieven innovatie of infrastructuur die strategisch belangrijk is voor de unie, te bevorderen.
Grensoverschrijdend
In totaal wordt in Ipcei-Ai meer dan tien miljard euro geïnvesteerd. Grootschalige projecten worden voornamelijk particulier gefinancierd. De rest komt van de staat, op voorwaarde dat de projecten grensoverschrijdend zijn en positieve multiplicator-effecten genereren voor de gehele EU-interne markt. In totaal hebben de deelnemers meer dan honderdvijftig afzonderlijke projecten geselecteerd.
Afgelopen week ondertekenden negentien EU-landen hiervoor een gezamenlijk manifest. Doel is een eigen ecosysteem voor industriële ai-toepassingen in de EU op te bouwen; een soevereine en concurrerende Europese AI-infrastructuur. De ambitie is de EU minder afhankelijk te maken van Amerikaanse en Chinese techreuzen. Het initiatief moet de basis leggen voor de volgende fase van de digitale transformatie van de Europese industrie. De focus ligt op het bouwen van een gefedereerde en gedistribueerde infrastructuur voor ai-diensten die de gehele ai-waardeketen bestrijkt – van onderzoek en ontwikkeling tot de eerste industriële toepassing.
State of the Union
EU-voorzitter Ursula von der Leyen wees er afgelopen woensdag 16 september in haar State of the Union op dat de EU niet zelf grensverleggende technologie hoeft te ontwikkelen om er de grootste waarde aan te kunnen ontlenen. Ze zei: ‘Cruciaal daarbij is de waarde te creëren die ai nog niet heeft opgeleverd. Het is zaak om ai van het scherm naar de reële economie en samenleving te brengen. Naar de fabrieksvloer. Naar de operatiezalen. Naar de precisielandbouw. Naar onze energienetten. Slimme netwerken. Voor zelfrijdende auto’s. Voor defensie. Daar zit de werkelijke waarde in verborgen. En daar heeft Europa grote voordelen. We hebben een industrie van wereldformaat die beschikt over data van topkwaliteit. Die data zijn een kostbare Europese schat. Dat is waarmee speciaal gebouwde industriële ai-modellen kunnen worden gevoed.’
Als het om industriële ai gaat steken vijf bedrijfstakken er qua potentie bovenuit: gezondheidszorg, vervoer, agro/voedingsindustrie, geavanceerde fabricage alsmede defensie en ruimtevaart. In november zal de EU voor deze sectoren met baanbrekende initiatieven komen.
Ipcei-Ai Ipcei-Ai sluit aan op een grotere reeks instrumenten voor EU-industriebeleid, waaronder ook het parallelle Ipcei voor datacenter-infrastructuur (Ipcei-CIC) en het reeds lopende Ipcei voor cloudinfrastructuur en -diensten (Ipcei-CIS).
