De ai-revolutie verschuift van de programmeur naar de gewone werknemer. En het is allang niet meer alleen de ict-afdeling die kunstmatige intelligentie gebruikt. Commerciële functies lopen inmiddels voorop met 81 procent intensief gebruik, gevolgd door pedagogisch (77 procent), management (75 procent) en creatief en taalkundig werk (75 procent).
Dat blijkt uit AI in Nederland 2026, het onderzoek dat Maurice de Hond (Peil.nl) en tech-watcher Vincent Everts uitvoerden onder circa zesduizend Nederlanders. Ai is in 2,5 jaar van experiment naar infrastructuur gegaan. Qua gebruik groeide ict relatief het minst hard: van 53 procent intensief gebruik naar 63 procent. Die sector was simpelweg al vroeg begonnen.
In nog geen drie jaar tijd heeft kunstmatige intelligentie in Nederland een uitzonderlijk snelle doorbraak doorgemaakt. Waar ai begin 2024 voor een groot deel van de bevolking nog iets nieuws en incidenteels was, is het thans voor miljoenen Nederlanders een regelmatig gebruikt hulpmiddel geworden, zowel privé als op het werk. In januari 2024 gaf nog 55 procent van de Nederlanders aan nooit ai te gebruiken. In september 2026 is dat aandeel gedaald tot 28 procent.
Explosieve groei
Tegelijkertijd is vooral het intensieve gebruik explosief gegroeid. Het aandeel Nederlanders dat ai meerdere keren per week of enkele keren per dag gebruikt, nam toe van slechts 8 procent in januari 2024 naar 45 procent in september 2026. Ai is daarmee in 2,5 jaar verschoven van een technologie waarmee een relatief kleine groep experimenteerde naar een instrument dat voor een groot deel van de bevolking onderdeel is geworden van het dagelijks handelen.
De manier waarop ai wordt gebruikt, verandert eveneens snel. Ai wordt steeds minder gezien als een instrument dat alleen teksten kan genereren en steeds meer als een algemene assistent. Onder intensieve gebruikers steeg het gebruik van ai als alternatief voor een zoekmachine van 52 procent in 2024 naar 73 procent in 2026. In de totale groep regelmatige gebruikers gebruikt 63 procent ai als zoekmachine, 50 procent om eigen teksten te verbeteren, 35 procent om teksten samen te vatten en eveneens 35 procent om teksten te laten maken.
Zichtbare invloed
Uit het onderzoek blijkt niet alleen dat ai uitzonderlijk snel groeit, maar ook dat de technologie in zeer korte tijd al zichtbaar invloed heeft gekregen op productiviteit, werkprocessen, informatievoorziening en verwachtingen over de arbeidsmarkt.
Ai vergroot niet alleen de snelheid waarmee bestaande werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd, maar ook wat een individuele gebruiker zelf kan doen. Dat vertaalt zich rechtstreeks in verwachtingen over het werk. Onder de meest intensieve ai-gebruikers verwacht 84 procent dat ai hun eigen efficiëntie minstens kan verdubbelen. Tegelijk ziet 41 procent van de werkenden ai als een manier om de mogelijkheden van producten of diensten te vergroten, 40 procent verwacht dat saai werk kan verdwijnen en 38 procent ziet mogelijkheden om kosten te verlagen.
Kans én bedreiging
De bevolking ziet tegelijkertijd grote kansen en grote risico’s. 45 procent ziet ai zowel als kans én als bedreiging, 25 procent vooral als kans en 30 procent vooral als bedreiging. Die beoordeling hangt sterk samen met opleiding en eigen ervaring. Onder WO-opgeleiden ziet 39 procent ai vooral als kans, tegenover slechts 12 procent onder laagopgeleiden. Van de laagopgeleiden ziet juist 52 procent ai vooral als bedreiging. Mannen zien de ontwikkeling van ai vaker als een kans dan vrouwen: 18 procent van de mannen noemt het ‘een grote kans’, tegenover 4 procent van de vrouwen. Jongeren tot 35 jaar zijn het meest verdeeld: zij zien vaker een ‘grote kans’ (17 procent) maar ook vaker een ‘grote bedreiging’ (22 procent) dan andere leeftijdsgroepen.
Een meerderheid verwacht dat ai per saldo banen gaat kosten: 33 procent verwacht ‘iets minder banen’ en 29 procent ‘veel minder banen’, tegenover slechts 7 procent die een toename van banen verwacht. Laagopgeleiden zijn het meest somber over de werkgelegenheid.
