Drones spelen een steeds grotere rol binnen de beveiligingssector en bij de politie. Hoe worden ze vandaag al ingezet in de praktijk? Welke resultaten levert dit op? En welke kansen biedt deze technologie voor de toekomst van beveiliging en toezicht?
Computable bezocht donderdag 24 september het evenement Drones & Security bij Unmanned Valley op het voormalige Marinevliegkamp Valkenburg bij Katwijk. Daar zijn meerdere drone-bedrijven gevestigd, liggen tien testvelden en kunnen drones op termijn ook testvluchten maken in een luchtcorridor richting de Noordzee. Op het door Trigion Beveiliging georganiseerde evenement spraken onder meer de politie en vertegenwoordigers uit de beveiligings- en drone-branche.
Drones groeien snel uit tot een vast onderdeel van geïntegreerde beveiliging, concluderen Trigion en Drone Flight Company tijdens de bijeenkomst. Door luchtbeelden te koppelen aan beveiligers, meldkamers, camera’s, sensoren en mobiele surveillance ontstaat een veiligheidsketen waarin dreigingen sneller worden gedetecteerd, geverifieerd en opgevolgd. Vooral op grote of complexe terreinen bieden drones extra ogen vanuit de lucht, waardoor incidenten sneller kunnen worden beoordeeld en beveiligers gerichter kunnen worden ingezet.
Harry de Jong, veiligheidscoördinator van SBBF (Stichting Beveiliging Bedrijventerreinen Flevoland), vertelt hoe op een bedrijventerrein in Zeewolde een drone wordt ingezet. Bijvoorbeeld om ’s nachts te surveilleren. ‘Het is niet meer een rondje om de kerk met een surveillanceauto. Aanrijdtijden in Flevoland zijn lang.’ De stichting die namens ondernemers maandelijks overlegt met politie, gemeenten en provincies over de beveiliging van bedrijfsterreinen, kwam na een aanbesteding terecht bij Trigion dat een combinatie levert van reguliere beveiligingsdiensten met beveiligers en drones. Op het bedrijventerrein in Zeewolde staat een zogenoemde ‘drone in a box’.
Drone in a box
Dat is een drone van leverancier DJI die door Drone Flight Company als beveiligingsdienst wordt geleverd. Het systeem kan volautomatisch vliegen en worden ingezet met een piloot die het systeem vanuit de meldkamer van het beveiligingsbedrijf bedient. De drone stijgt na een alarm op uit een weerbestendige dock met ingebouwde omgevingssensoren en levert hoogwaardige beelden via een multi‑sensor camera‑suite (wide, tele, nachtzicht, laser range finder). Ook zijn er toepassingen mogelijk voor precisie‑mapping en herhaalinspecties, vertelt Roel van der Wal, oprichter van Drone Flight Company tijdens een demonstratie op de voormalige start- en landingsbaan van het Marinevliegkamp.
Het proefproject in Zeewolde krijgt een vervolg. Acht andere bedrijventerreinen in Flevoland krijgen ook een drone-in-a-box voor extra surveillance en inzet bij alarmen, vertelt veiligheidscoördinator Harry de Jong. Daarmee is die provincie een voorloper in het beveiligen van bedrijventerreinen met drones. Omroep Flevoland maakte er een videoreportage over.
Politie
Ook binnen de politie heeft de inzet van drones een hoge vlucht genomen. Tony Schmitz, die als flightmanager verantwoordelijk is voor de inzet van alle politiedrones in Nederland en het Caribisch gebied, vertelt dat de politie in 2013 is gestart met 11 proeftuinen voor de inzet van drones binnen forensische opsporing, openbare orde en veiligheid.
Inmiddels zijn er driehonderd vliegers en 340 toestellen bij de politie. Schmitz: ‘Aanvankelijk hadden we op een man of zestig gerekend. Het is dus veel harder gegroeid en groter geworden dan we dachten.’ Inmiddels beschikken alle eenheden over drones en heeft de politie ook een plek voor tests met automatisch vliegen in Nijverdal.
De professionele drone-operators hebben een vliegbewijs dat is afgestemd op het type drone en de operatie die ze uitvoeren. De politie laat in een video allerlei toepassingen zien van de inzet van drones, variërend van forensisch onderzoek, waarbij een drone honderden foto’s maakt van de plaats delict voor een 3D-reconstructie, tot de inzet bij het surveilleren rondom groepen fanatieke voetbalsupporters en een drone die vastlegt hoe een man via het achterraam probeert te vluchten en een wapen weggooit, wanneer er een arrestatieteam aan de voordeur staat.
Volgens Schmitz gold de Nederlandse politie lange tijd als voorloper op het gebied van de inzet van drones, maar is ons land inmiddels voorbijgestreefd door Zweden. Daar worden in de uitgestrekte gebieden steeds vaker drones ingezet en wordt de inzet minder geremd door organisatorische barrières en regelgeving. Ook zou Schmitz graag zien dat er meer ruimte komt voor innovatie met drones binnen de politie. Piloten zijn nu vooral bezig met de inzet van drones en daardoor is er weinig tijd voor de ontwikkeling van nieuwe toepassingen.
Wet- en regelgeving
Regelgeving is een terugkerend onderwerp. Het gaat de dronebedrijven te traag. Al is er wel beweging. Zo zijn de regels voor het vliegen rondom vliegvelden verruimd. In een straal van zo’n 15 kilometer rondom vliegvelden ligt het luchtverkeersleidinggebied (dit heet de Control Zone ofwel CTR). Tot 26 september 2026 moesten dronepiloten altijd contact opnemen met de luchtverkeersleiding voordat zij hier mochten vliegen. Vanaf die datum vervalt die verplichting in bepaalde gebieden.
Op ongeveer 5 kilometer vanaf de luchthaven (en verder) vliegt het startende en landende bemande luchtverkeer op grotere hoogte boven de grond. Een dronevlieger die op dat moment dicht bij de grond vliegt hoeft niet in contact te staan met de luchtverkeersleiding. De oude regels waren niet alleen een grote belasting voor de luchtverkeersleiding, maar beperkten ook het nuttige gebruik van drones op plekken waar dit wel veilig kan. De nieuwe regels zijn ontwikkeld door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Luchtverkeersleiding Nederland met een sterke lobby vanuit partijen die drones gebruiken. Voor militaire luchthavens veranderen de regels overigens niet.
Op dit moment is regelgeving sowieso nog versnipperd. Rond 2027-2028 moet er nieuwe regelgeving komen, vertelt Schmitz. Het gaat om de Rijksbrede Onbemande Luchtvaart Strategie (ROLS). Dat is de nationale strategie waarmee de overheid de inzet van drones door publieke diensten (zoals politie, brandweer, Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), Rijkswaterstaat en Defensie) wil vereenvoudigen, standaardiseren en juridisch beter verankeren. De huidige regels staan los van elkaar: politie valt nu onder de EU‑dronewetgeving (open/specific category), de Politiewet, de Ambtsinstructie én tijdelijke beleidskaders voor dronebestrijding. Dat maakt operaties complex, traag en administratief zwaar. ROLS moet dat in 2027–2028 oplossen door één samenhangend wettelijk kader te creëren voor publieke drone‑operaties.
Volgens Schmitz landt binnen de politiek de boodschap ook steeds vaker dat drones, ondanks afwegingen over privacy, een goed alternatief zijn. De afweging is volgens hem vaak of de inzet van een drone en de mogelijke privacyschending van omstanders opwegen tegen de risico’s die politiemensen lopen als een drone niet kan worden ingezet. Hij wijst bijvoorbeeld op acties in gevaarlijk terrein, risico’s met explosieven en situaties waarin elke seconde telt en een vooruitgestuurde drone de mensen die naar een incident onderweg zijn van cruciale informatie kan voorzien met extra ogen in de lucht.
Geen gadget
Drones zijn niet langer experimentele gadgets, maar groeien dus uit tot een volwaardig instrument binnen veiligheid, toezicht en opsporing. Wat op bedrijventerreinen, bij incidentrespons en in forensisch onderzoek al zichtbaar is, staat symbool voor een bredere verschuiving: luchtbeelden worden een vanzelfsprekend onderdeel van het operationele beeld. Terwijl regelgeving zich langzaam aanpast en de Rijksbrede Onbemande Luchtvaart Strategie moet zorgen voor een stevig juridisch fundament, schuift de praktijk vooruit.De komende jaren zal blijken in hoeverre organisaties deze nieuwe ‘ogen in de lucht’ weten te integreren in hun processen. Technologie en regelgeving bepalen daarbij mede hoe snel drones uitgroeien tot een vanzelfsprekend onderdeel van beveiliging en politiewerk.
