HIGH PERFORMERS – It-mediator en -deskundige prof. dr. Hans Mulder in gesprek met Claude en ChatGPT.
Hans: Elk najaar hetzelfde ritueel. Organisaties timmeren hun jaarplan dicht met digitale projecten: een datamigratie, een ai-pilot, een nieuw portaal. Die projecten horen daar niet thuis. Plan niet de veranderingen, maar uw aantoonbare vermogen om voortdurend en verantwoord te veranderen.
Claude: Dat klinkt nobel, maar u predikt continue evolutie in een nummer over jaarplanning. Dat is vegetarisme verkopen op een barbecue. BPR, e-business, digitale transformatie en nu continue evolutie: is dit werkelijk nieuw?
Hans: Ik publiceer sinds 1995 over digitale transformatie, dus het verhangen van naambordjes ken ik. Hier keert de bewijslast om. Transformatie is geen prestatie, maar een symptoom: het bewijs dat een organisatie noodzakelijke veranderingen te lang heeft uitgesteld. Dan moet een consultancy-leger in achttien maanden repareren wat jarenlang niet mocht veranderen. Het alternatief combineert Enterprise Engineering met Flow.
Claude: Daar begint het jargon al. Enterprise Engineering klinkt als technische architectuur en Flow als een medewerker die volledig opgaat in zijn werk. Wat bedoelt u hier mee?
ChatGPT: Enterprise Engineering begint niet bij computers, maar bij de organisatie. Het maakt zichtbaar wie aan wie iets belooft, wie het werk uitvoert, wie het resultaat accepteert en wie aanspreekbaar is als het misgaat. Die afspraken en verantwoordelijkheden vormen de stabiele kern. Flow betekent hier dat de gewone teams hun producten en processen voortdurend verbeteren, zonder voor iedere verandering een tijdelijke projectorganisatie op te tuigen. Enterprise Engineering beschrijft de bedding; Flow houdt de rivier dagelijks in beweging.
Hans: Daarin werken revolutie en evolutie samen. Revolutie is één groot transformatieproject dat een doorbraak probeert te forceren. Evolutie bestaat uit kleine dagelijkse projectjes, die het consultancybedrijf Standish Group binnen Flow ook wel nano-projectjes noemt. Een team past iets aan, kijkt of het werkt, leert en gaat verder. Revolutie trekt aandacht; evolutie brengt vooruitgang. Iedere ict-generatie begint als revolutie, maar levert pas blijvende waarde wanneer organisaties haar evolutionair leren gebruiken.
Claude: Het mainframe was zo’n revolutie: centrale rekenkracht voor grote organisaties. Toen de minicomputer verscheen, vond de mainframewereld haar te klein om serieus te nemen. Uw vader richtte in 1974 Minihouse op vanuit het tegenovergestelde inzicht: kleiner maakte computers juist bereikbaar voor afdelingen en middelgrote organisaties.
Hans: Daarna werd de pc als spelcomputer weggezet. Opnieuw revolutie: de gebruiker kreeg zelf rekenkracht op zijn bureau. Vervolgens deed evolutie het beslissende werk. Pc’s werden gekoppeld, in werkprocessen opgenomen en onmisbaar. Het internet doorbrak de muren van organisaties. Eerst revolutie, vervolgens evolutie van websites naar digitale ketens, platformen en cloud.
ChatGPT: Nu presenteert ai zich als revolutie: systemen verwerken niet alleen informatie, maar communiceren, adviseren en handelen. De waarde ontstaat opnieuw via evolutie, wanneer teams ai stap voor stap in hun werk opnemen, met betrouwbare gegevens, menselijke verantwoordelijkheid en toetsbare resultaten. Achter de horizon wacht het quantumcomputer-netwerk, mogelijk als één gedistribueerd informatiesysteem met ongekende reken- en simulatiekracht. Ook die revolutie blijft zonder toepassing vooral een indrukwekkende demonstratie.
Hans: Daarom verdwijnt het jaarplan niet, maar krijgt het een ander onderwerp. Leg jaarlijks drie zaken vast. Eén: wat moet bij alle veranderingen hetzelfde blijven? Welke waarde levert de organisatie en wie is waarvoor verantwoordelijk? Twee: hoeveel verandercapaciteit is beschikbaar? Welke mensen, middelen en tijd krijgen teams, en binnen welke technische, juridische en ethische grenzen? Drie: welke resultaten moeten verbeteren en hoe snel leert de organisatie? Meet kwaliteit, doorlooptijd en herstelvermogen. Bepaal jaarlijks de richting, toets ieder kwartaal de resultaten, leer maandelijks en verbeter dagelijks.
‘Plan niet de digitale verandering, maar het vermogen om te veranderen.’
Claude: Mijn waarschuwing blijft staan. Continue evolutie kan een bestuurlijke ontsnappingsroute worden. Een organisatie die permanent in bèta is, kan permanent beweren dat het resultaat nog onderweg is. Flow zonder duidelijke verantwoordelijkheid wordt vrijblijvendheid. Enterprise Engineering zonder voortdurende verbetering wordt een model waar alleen de architect nog naar kijkt.
ChatGPT: Bovendien kent evolutie soms revolutionaire sprongen. Een fusie, cyberaanval, nieuwe wet of technologische doorbraak dwingt abrupte verandering af. Juist wie dagelijks zijn verandervermogen oefent, vangt zo’n schok beter op. Wie eens per vijf jaar transformeert, traint voor de marathon door één keer per lustrum te sprinten.
Hans: Schrap daarom digitale transformatie als afzonderlijk project uit het jaarplan. Leg vast wat bij alle verandering waar moet blijven. Geef de bestaande teams tijd en middelen voor nano-projectjes, met heldere grenzen en aanspreekbare eigenaren. Meet herstelvermogen even serieus als voortgang, want de volgende revolutie komt nooit volgens plan. High performers kiezen niet tussen revolutie en evolutie. Zij gebruiken revolutie om ruimte te maken en evolutie om duurzaam vooruit te komen. De high performer van morgen heeft geen digitale transformatie op de jaarplanning staan. Hij heeft veranderen tot het dagelijkse werk gemaakt.
In deze rubriek laat it-mediator prof. dr. Hans Mulder zijn gedachten gaan over de vraag: wat maakt dat sommige organisaties in dit digitale tijdperk het (veel) beter doen dan andere? Wat zijn de unieke eigenschappen van deze ‘High Performers’? En welke rol speelt it hierin?
High Perfomers
In deze rubriek laat it-mediator prof. dr. Hans Mulder zijn gedachten gaan over de vraag: wat maakt dat sommige organisaties in dit digitale tijdperk het (veel) beter doen dan andere? Wat zijn de unieke eigenschappen van deze ‘High Performers’? En welke rol speelt it hierin?
Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #8.
