Gisteren kwam Mozes, één van mijn collega’s, naar mij toe: "Ik heb weer problemen met mijn e-mail. De berichten komen alleen binnen op Rhino en niet op Impala". Zelfs met zulke problemen word ik eraan herinnerd dat ik in Zambia werk, waar Impala in dit geval onze mailserver is en Rhino onze Unix-ontwikkelmachine (486 PC). Maar het is ongelofelijk dat ik in één van de armste landen van Afrika binnen een uur antwoord krijg op mijn e-mail naar Nederland.
De goedkoopste mogelijkheid om e-mail te versturen vanuit Zambia hebben de medewerkers van de Unza (de Universiteit). Iedereen kan hier onbeperkt gebruik maken van e-mail en WWW. De op één na de goedkoopste mogelijkheid voor e-mail biedt Zamtel. Zamtel is de Zambiaanse PTT die sinds een half jaar een Internetdienst aanbiedt.
Mozes heeft thuis een e-mailabonnement bij Zamtel. Op een zaterdag mailde ik hem thuis wat gegevens. In eerste instantie kreeg ik als antwoord: gebruiker onbekend; na anderhalve week kreeg ik echter een berichtje dat de server er enige tijd uit had gelegen. Als ik naar vrienden binnen Zambia een mailtje wil sturen, ga ik altijd eerst na of ze bij Zamtel zijn aangesloten; in dat geval doet de mail er minstens er een halve dag over. Een mailtje versturen naar Nederland gaat sneller!
Als je het over Internet in Zambia hebt, dan heb je het over het succesverhaal van Zamnet, de eerste Internetprovider in Zambia. Shuller, de ‘managing director’ heeft mij vol trots de historie en de toekomstplannen van Zamnet vertelt. De feiten liegen er niet om.
Zamnet (http://www.zamnet.zm) is ontstaan uit het Computer Centrum van Unza (http://www.unza.zm). Met dertig gebruikers en 150.000 dollar (donorgeld van de Wereldbank) ging Zamnet 3,5 jaar geleden van start. Nu hebben ze 2500 gebruikers, een 12.8 Kb satellietverbinding, 60 inbellijnen en zijn ze volledig ‘selfsupporting’. Dit klinkt niet indrukwekkend, maar de helft van het gebruik van Zamnet komt vanuit Unza (en dit is één gebruiker). En Zambia is een ontwikkelingsland waar analfabetisme en gebrek aan geld nog steeds een probleem zijn.
Zamnet is momenteel een van de goedkoopste Internetaanbieders in Afrika en biedt een uitstekende service. In de acht maanden dat ik hier werk, heb ik slechts eenmaal gemerkt dat de server eruit lag.
Twee ochtenden per week wordt er een Zamnet-clinic gehouden. Iedereen kan met PC en modem langskomen voor configuratie en reparatie van de Zamnet-software. Daarnaast kan iedereen zonder abonnement bij Zamnet een e-mail versturen. De enige ontwikkelingslanden waar ik zo’n e-mailservice ben tegengekomen zijn Zimbabwe en de Filippijnen, die beide een zeer westerse en ontwikkelde hoofdstad hebben.
Met het oog op de toekomst wordt gewerkt aan een uitbreiding van de capaciteit van het netwerk. Tijdens piekuren wordt momenteel 90 procent van de beschikbare bandbreedte gebruikt. Binnen twee maanden zal de capaciteit echter worden verdubbeld door het gebruik van een ander satellietprotocol (Tdma).
Dan zijn er nog altijd de slechte, schaarse en dure telefoonverbindingen, die worden gebruikt om toegang te kunnen krijgen tot Zamnet. In de afgelopen vijf jaar is het aantal telefoonaansluitingen bij Zamtel afgenomen. Het aantal personen dat wacht op een aansluiting is net zo groot als het aantal personen met een aansluiting. Als je eindelijk een aansluiting hebt, is de kans op uitval erg groot: zware regen, blikseminslag of diefstal van de koperen leidingen! In Lusaka is de kwaliteit van de telefoonaansluitingen redelijk. Je kunt er gemiddeld 14.4 Kbps doorheen krijgen, maar buiten Lusaka is het belabberd. Eigenlijk is alleen e-mail mogelijk.
Vanuit de meest noordelijke provincie in Zambia kost een uur bellen naar Lusaka zo’n 80 gulden. Dit is voor de meeste bedrijven en individuen niet betaalbaar.
Als alternatief voor de conventionele inbelvoorzieningen biedt Zamnet een draadloze verbinding. Een bedrijf hoeft alleen een kleine schotel en een speciale PC aan te schaffen waarmee het verbinding kan leggen met het Zamnet basisstation: een perfecte, snelle verbinding en geen telefoonkosten meer. Deze week is de eerste klant aangesloten. Alleen klanten die zich binnen een straal van veertig km van het Zamnet basisstation bevinden, kunnen hiervan gebruik maken. Slechts 20 tot 25 procent van de bevolking van Zambia woont binnen deze straal. Toch wordt binnen één jaar het aantal basisstations met twee uitgebreid: één op de Copperbelt (bij de kopermijnen) en één in Livingstone (vlakbij de Victoria Watervallen). Dit zijn de enige overige geïndustrialiseerde gebieden binnen Zambia.
Maar de mooiste toekomstplannen van Shuller zie ik al voor mij. Op zes enorme flatgebouwen in de stad kleine schotelontvangers. Een draadloze infrastructuur binnen Lusaka, zodat Zamtel geen belemmering en geen concurrentie meer is. Dat kan alleen in Zambia, waar de grootste concentratie van bedrijven in zes flatgebouwen zit! Shuller heeft grootse toekomstplannen die veel geld kosten. Hij betaalt zijn aandeelhouders dan ook geen dividend uit; alle winst wordt geïnvesteerd in de toekomst.
