Vorige zomer kwam de Sociale Dienst Amsterdam bijzonder negatief in het nieuws. Onderzoek wees uit dat er weinig deugde van de manier waarop bij de dienst met bijstandsuitkeringen, de sollicitatieplicht, fraudebestrijding en sancties werd omgegaan. Bovendien waren veel van de dossiers niet in orde. Direct ingrijpen was dus noodzakelijk.
Nadat het onderzoek van KPMG in samenwerking met het Ministerie van Sociale Zaken had aangetoond dat er iets grondig mis was bij de Sociale Dienst Amsterdam, besloot Minister Vermeend de dienst een aantal maatregelen op te leggen. Worden deze niet naar genoegen uitgevoerd, dan hangt de dienst een boete van tientallen miljoenen boven het hoofd.
De Sociale Dienst Amsterdam heeft 105 miljoen euro uitgetrokken voor zijn Plan van Aanpak om de zaken weer op orde te krijgen. Het grootste gedeelte daarvan, 53 miljoen, is besteed aan het MegaBanenMarkt (MBM) Project. Hiervoor zijn in Sloterdijk op 18.000 vierkante meter vloeroppervlak alle loketten bij elkaar gebracht waarmee een cliënt van de sociale dienst te maken heeft. Het doel is tweeledig: de dossiers opschonen en een baan vinden voor de bijstandsgerechtigden. Hoewel dit laatste, de zogeheten arbeidstoeleiding, nog niet echt loopt, is het structureren van de processen en het bijwerken van de dossiers hoofdzaak. Als daarmee alleen al de boetes van het Ministerie van Sociale Zaken kunnen worden voorkomen, mag het hele project een succes worden genoemd.
Ruim baan
Tot juni van dit jaar worden ruim 45.000 van de in totaal 57.000 bijstandscliënten opgeroepen om op de MegaBanenMarkt te verschijnen. Al wat oudere mensen en bijstandsmoeders kregen tot voor kort een oproep om zich vrijwillig te melden, maar daar is de sociale dienst inmiddels mee gestopt. Verslaafden, psychiatrische patiënten en mensen die onlangs nog voor de arbeidsongeschiktheid zijn gekeurd, mogen thuisblijven.
Degenen die wel opgeroepen worden, reageren echter niet altijd. Laat men ook na een tweede oproep voor de MegaBanenMarkt niets van zich horen, dan wordt de uitkering opgeschort. Ondanks de strenge aanpak is er veel aan gedaan om het bezoek voor de cliënten zo aangenaam mogelijk te maken. Er rijden pendelbussen vanaf het station, de cliënt wordt ontvangen met koffie en een voorlichtingsfilm, en voor de kinderen wordt gezorgd.
Degenen die inderdaad komen opdagen, worden in een halve dag door een compleet traject heen geloodst. Dat begint bij het controleren van de identiteit en de persoonlijke gegevens, gevolgd door een gesprek met een consulent waarin de afstand tot de arbeidsmarkt wordt bepaald. De interesses en talenten van de cliënt bepalen mede de keuze uit de beschikbare vacatures.
Vervolgens kan de cliënt in de werkgevershal kennismaken met bedrijven en beroepen. Hier vindt men bijvoorbeeld NS Reizigers, MKB-Amsterdam en de Tuinbouw Praktijkopleiding Aalsmeer. Daarnaast zijn er vertegenwoordigers uit de logistiek, de horeca, de detailhandel en de zorg, evenals intermediairs als het CWI, Maatwerk, NV Werk en de sociale arbeidsvoorziening. Bij elkaar hebben zij meer dan tienduizend banen in hun bestanden, de meeste op lbo-niveau. Het leukste onderdeel blijkt de praktijkhal. Daar kan de cliënt op een vorkheftruck rondrijden, even in de rol van beveiligingsbeambte kruipen of zijn groene vingers uitproberen.
Een aantal weken later wordt de cliënt uitgenodigd voor een tweede afspraak, waarbij zaken worden geëvalueerd, afspraken worden vastgelegd en het traject in gang wordt gezet. Het verdere vervolg en de trajectbegeleiding worden verzorgd door een van de twintig regionale kantoren.
Succesverhaal
Veel cliënten zijn echter niet of niet zomaar inzetbaar. Voor hen zijn allerlei flankerende voorzieningen beschikbaar, zoals scholing en cursussen, taaltraining, verslavingszorg, schuldhulpverlening en bemiddeling voor kinderopvang. Bovendien wil het leeuwendeel (veertig procent van alle bezoekers) een bezoek brengen aan de artsen; ruim de helft inderdaad terecht. Kan er voor iemand geen geschikte baan gevonden worden, dan gaat hij de sociale activering in. Dit betekent dat er wordt gezocht naar vrijwilligerswerk of cursussen, zodat de cliënt in ieder geval niet te veel van de samenleving geïsoleerd raakt.
Dit alles betekent dat er nu dagelijks meer dan 500 cliënten door deze ambtelijke molen worden gehaald. Om dit hele proces te ondersteunen is het BanenmarktVolgSysteem (BVS) ontwikkeld, dat zowel gebruikt wordt voor de MegaBanenMarkt zelf als voor het cliënttraject. Op deze manier weet men op elk moment precies wie zich op welke plaats op de MegaBanenMarkt bevindt, welke afspraken er zijn gemaakt en hoe het vervolg er uitziet. Bovendien geeft het systeem een signaal als een mijlpaal, bijvoorbeeld wanneer een opleiding is afgerond, is bereikt. De consulent van de sociale dienst kan dan een afspraak maken met zijn cliënt om de volgende fase in te gaan.
Elke vrijdag spuugt het BanenmarktVolgSysteem een rapportage uit waarin de stand van zaken wordt weergegeven. Eind februari waren tienduizend mensen gezien. Daarvan waren er 200 cliënten aan werk geholpen, 1200 in bemiddeling en was voor 1400 een traject richting arbeidsmarkt ingezet.
Haastklus
De belangrijkste randvoorwaarde bij het opzetten van het hele MegaBanenMarkt Project was tijd. De complete markt met bijbehorende infrastructuur is dan ook in vier maanden uit de grond gestampt. Voor de gebouwen en inrichting is men te rade gegaan bij de RAI en zijn standbouwers. Voor de infrastructuur bij Pink Roccade, die ook het Gemeentelijk Datanetwerk Amsterdam (GDA) beheert waarvan de sociale dienst de grootste gebruiker is.
Het BanenmarktVolgSysteem is gebouwd met Oracle Forms en wordt via Citrix MetaFrame XPe, NT 4 Terminal Server Edition en PowerFuse naar 150 van de 400 werkplekken op de MegaBanenMarkt gebracht. Voor deze sterk gecentraliseerde oplossing is gekozen omdat er tijdens het proces nog veelvuldig updates zouden komen, die zo gemakkelijker konden worden opgenomen in het systeem. Naast de test-, acceptatie- en uiteindelijke productieversies heeft men ook nog te maken met een complete opleidingsomgeving. Aangezien er veel nieuwe mensen waren die met de systemen en de Bijstandswet moesten leren werken, ging het project iets later van start dan gepland.
Voor het BanenmarktVolgSysteem zijn door ICL negen Fujitsu Siemens N200-servers bij de MegaBanenMarkt zelf neergezet. Hoewel het in eerste instantie de bedoeling was deze op het hoofdkantoor te stationeren, bleek dat men niet op tijd voldoende huurlijncapaciteit zou kunnen krijgen om de werkplekken te kunnen bedienen. Behalve het BanenmarktVolgSysteem zelf worden immers nog verschillende andere toepassingen van de sociale dienst gebruikt. Bovendien moesten ook de aanwezige werkgevers van een internetaansluiting worden voorzien. Toen het project van start ging, was er een 2 Mbps-verbinding en hoewel deze inmiddels is opgewaardeerd naar een 6 Mbps-lijn van Colt, blijven de servers tot het einde van het project gewoon staan.
Omdat de MegaBanenMarkt alleen is bedoeld voor de initiatie van al deze trajecten, is het einde al nabij. Men verwacht voor de zomervakantie de laatste cliënten te kunnen behandelen. Inmiddels is er al begonnen met het terugbrengen van de methodiek, de applicatie en de dossiers naar de regionale kantoren. Daar zal het BanenmarktVolgSysteem op zo’n tachtig werkplekken worden gebruikt. Het bestaande en niet onomstreden NUS (Nieuwe Uitkeringen Systeem) is niet geschikt voor het ondersteunen van de arbeidstoeleiding – die sinds de nieuwe Bijstandswet van 1995 ook tot het takenpakket van de sociale diensten behoort – maar zal nog blijven worden gebruikt voor het doen van de betalingen.
Integrale aanpak
Vanzelfsprekend volgen andere gemeenten het MegaBanenMarkt project op de voet, al was het alleen maar omdat een aantal van hen in hetzelfde schuitje zit als Amsterdam. Haarlem overweegt zelfs een overname van het hele complex.
Casusbegeleiding en integrale dienstverlening op deze manier zijn heel nieuwe concepten in de wereld van de sociale diensten. In het verleden was alle informatie opgeslagen in individuele papieren dossiers, verspreid over verschillende instanties, en daardoor slecht toegankelijk. De Archiefwet eist weliswaar nog steeds de opslag van de dossiers op papier, maar dat is nu alleen nog maar een afgeleide – geprinte – versie van wat in het BanenmarktVolgSysteem wordt opgeslagen. Bijkomend voordeel is dat het hiermee veel eenvoudiger is geworden om zaken ook hard te maken naar beleidsmakende en aansturende overheden.
Voor meer informatie kunt u surfen naar http://www.MegaBanenMarkt.nl
