In de jaren vijftig en zestig waren dunne zakboekjes populair, vooral de Duitse – uitgevoerd met een geelgroene slappe kaft. Daarin stonden allerlei nuttige formules, integralen, tabellen en andere gegevens die je niet kon onthouden. Nu hebben we PC’s waarmee al deze informatie direct gebruikt kan worden.
Het al sinds 1984 bestaande Poly-Automatiserings Zakboekje heet nu ICT-zakboekje; het is niet alleen van naam veranderd, maar nu ook meer thematisch ingericht en geheel herzien.
Vroeger kon een expert je makkelijk vertellen wat voor basisinformatie je nodig had voor de uitoefening van het vak. In de automatisering is dat inmiddels een stuk moeilijker geworden; programmeurs zijn sterk gespecialiseerd en gebruiken vooral de documentatie van hun programmatisch gereedschap. Dat geldt ook voor planners, analisten, projectmanagers en al die anderen in de ontwikkeling. In de verkoop- en ondersteuningsafdelingen is waarschijnlijk vooral behoefte aan informatie over de producten; ook gebruikers en hun opleiders hebben deze informatie nodig.
De flaptekst, die stelt dat ‘dit unieke naslagwerk bestemd is voor zowel vakmensen als voor hen die via hun beroep of studie te maken hebben met ICT-zaken’, is daarom wel erg algemeen en vaag. Zonder een duidelijke focus op een bepaald publiek, zal het voor de redactie van dit compendium onder leiding van prof. dr. T.M.A. Bemelmans een onmogelijke taak geweest zijn om een voor iedere lezer bevredigende opzet en inhoud te maken. De ICT is immers een enorm divers vakgebied. Men heeft ervoor gekozen om te beginnen met toepassingen van automatisering: toepassingsdomeinen (telematica, erp, procesbesturing en ingebedde systemen) en generieke toepassingsfunctionaliteiten (zoals kantoorautomatisering, gis, multimedia, taaltechnologie en groupware). Minder aandacht dan vroeger werd besteed aan de achterliggende technologie (hardware, software, netwerken, databases). Daarna komen hoofdstukken over respectievelijk ontwerpen en construeren, inrichten en beheren van ICT-systemen, gevolgd door een uitgebreid overzicht van instellingen en tijdschriften (inclusief het opgeheven Byte).
Het inschakelen van bijna tachtig (vooral academische) auteurs maakt het ook niet makkelijk om alle onderwerpen evenwichtig en met vergelijkbare diepgang te beschrijven. Bij een bespreking van het boek is het daarom eenvoudig de vinger op de tekortkomingen te leggen, zoals de nadruk op de wordingsgeschiedenis van internet in plaats van op de betekenis en rol van IP voor de toekomst. Het is redelijk om te verwachten dat je in een boek dat medio 1999 werd afgesloten, tevergeefs zult zoeken naar ‘portal’. Maar belangrijke begrippen als Ethernet en lan’s komen er wel erg bekaaid van af, hoewel het toegangsmechanisme wel genoemd wordt. Pakket- en circuitschakelen komen wel ter sprake, maar Ethernet-switching en het begrip ‘storage-area network’ (SAN) niet. De afkorting ‘Raid’ en het TMN-model worden uitgebreid beschreven; ‘glasvezel’ en SDH worden niet genoemd.
Dat neemt niet weg dat het ‘zakboekje’ een groot scala aan informatieve onderwerpen biedt, waarvan een groot aantal – zoals erp en het relationele model – wel diepgaand behandeld en duidelijk geïllustreerd wordt. Het trefwoordenregister is helaas niet erg handig in het gebruik. Niet alleen omdat het register moeilijk te vinden is – het uitgebreide auteursregister staat als laatste in het boek -, maar ook omdat je de gebruikte term moet kennen. Wil je iets over ‘procesbesturing’ (process control) vinden, dan moet je zoeken onder ‘primair proces’, want zo wordt dat genoemd. De meeste mensen verstaan daar toch wat anders onder.
Al met al is het een handig boekje met veel nuttige informatie, ook al is specifieke informatie soms wat moeilijk te vinden of afwezig. Door het grote aantal auteurs staan sommige onderwerpen (bijvoorbeeld softwarekwaliteit) nogal verspreid. Het is echter onmogelijk om in een zo breed overzicht aan ieders wensen te voldoen. Daarom zult u het boek zelf moeten inzien om te bepalen of dit ‘zakboekje’ (1460 pagina’s!) op uw bureau thuis hoort.
T.M.A. Bemelmans e.a. (red.) ‘ICT-zakboekje’, Pbna (1999),
Isbn 90.6228.303.9.
Prijs f 179,50.
Hein van Steenis
