De schade die de gemeentelijke sociale diensten de afgelopen tijd door automatiseringsproblemen hebben geleden, is de 100 miljoen gulden ruimschoots gepasseerd. Met name de vier grote steden zagen miljoenen guldens in het water verdwijnen. De nieuwe systemen, veelal ontwikkeld door vooraanstaande softwarehuizen, deugen van geen kanten, zo blijkt.
De grote boosdoener is de nieuwe Bijstandswet. Omdat de gemeenten uiteenlopende normen hanteren voor de toeslagen in de bijstand, moeten de verschillende Sociale Diensten eigen systemen opzetten. De software-ontwikkelaars hebben zich te veel moeten haasten om acceptabele programma’s te kunnen maken, zo blijkt nu. Pas in november 1995 kwam het ministerie van Sociale Zaken met de details van de nieuwe wet die al begin januari moest ingaan.
De vereniging van directeuren van sociale diensten (Divosa) luidt de noodklok. Volgens Divosa-directeur P. Lemmen is er sprake van een crisissituatie. Aangezien vrijwel geen enkel systeem goed werkt, moeten de ambtenaren flink overwerken om de mensen toch nog op tijd aan bijstand te kunnen helpen. Meer dan 40 procent van de sociale diensten heeft een crisis-programma in werking moeten stellen. Sommige diensten hebben zelfs geen andere keus meer dan de uitkeringen handmatig te berekenen. Tijd voor fraudebestrijding en het aan het werk helpen van werklozen, zoals de nieuwe wet beoogt, is er al lang niet meer.
Verwacht wordt dat de strop nog aanzienlijk zal oplopen. Ondanks investeringen van vele honderden miljoenen guldens in nieuwe automatiseringssystemen, zitten de sociale diensten met grote uitvoeringsproblemen rond de nieuwe Bijstandswet.
In Amsterdam is voor 43 miljoen gulden het zogeheten Nieuw Uitkering Systeem (NUS) ontwikkeld. Dit werkte zo slecht dat het project maar is stopgezet. De hoofdstedelijke sociale dienst is nu op zoek naar een bestaand systeem dat kan worden aangepast aan de Amsterdamse maatstaven. Ook in Den Haag, waar al sinds het begin van de jaren ’90 aan het nieuwe Socrates-systeem wordt gewerkt, is een ernstige vertraging ontstaan. In het tv-programma NOVA werd een kostenpost van 40 miljoen genoemd, maar volgens de Haagse wethouder Van Kampen moet dit 19 miljoen zijn. In de Haagse gemeenteraad zijn hierover reeds vragen gesteld.
De Tweede-Kamerfractie van Groen Links heeft minister Melkert inmiddels om opheldering gevraagd. Het kamerlid Rosenmöller maakt zich grote zorgen. Volgens hem is het moment genaderd dat de bewindsman van Sociale Zaken moet ingrijpen. Overigens heeft het departement geld gereserveerd voor de extra automatiseringskosten die zijn gemoeid met de nieuwe Bijstandswet. Maar de 50 miljoen die hierin zit, is volstrekt onvoldoende, zo blijkt nu. Corr.
