Alom consternatie over de uitgestelde introductie van Windows Vista; pc-fabrikanten vrezen voor hun kerstverkopen, beurskoersen schommelen. Maar kom nu toch. Het is toch meer regel dan uitzondering dat Microsoft dwars door deadlines heen schiet. Kijk de geschiedenis van Windows 3.0, Windows 95 en Windows NT, om over Exchange maar te zwijgen, er maar eens op na. Die productintroducties leken wel op windhondenraces, met gebruikers en journalisten in de rol van honden die achter een meeschuivende prooi aanrennen.
Microsoft heeft nooit een prijs hoeven te betalen voor die rubberen deadlines. Integendeel. De potsierlijk optimistische prognoses bleken een succesvolle strategie om klanten aan het lijntje te houden, de concurrentie te misleiden en de markt te bevriezen.
Die cowboyjaren zijn voorbij. De marktleider heeft nu meer baat bij transparantie, voorspelbaarheid en betrouwbaarheid. Maar nog altijd vertilt het bedrijf zich, althans in de Windows-divisie, aan de eigen ambities. De volgende Windows moet steeds weer als ‘onze belangrijkste productintroductie ooit’ kunnen worden aangekondigd. Al in 2004 moest Microsoft het uiterst pijnlijke besluit nemen één van de meest fundamentele vernieuwingen van Vista (toen nog Longhorn geheten) – het nieuwe dataopslagsysteem WinFS – na een ontwikkelproces van twee jaar te schrappen. Nu blijkt dat deze en andere pijnlijke ingrepen niet hebben kunnen voorkomen dat in de slotfase opnieuw vertraging optreedt.
Het internettijdperk vereist snellere productinnovatie; de traditionele grootschalige ‘big bang’ generatiewisselingen voldoen niet meer. De Windows-familie is daarvoor te omvangrijk en te complex geworden. Microsofts probleem is niet om prachtige nieuwe functies te bedenken, maar om te garanderen dat alle vernieuwingen werken op de honderden miljoenen verschillende pc’s die over de wereld staan opgesteld. Die enorme erfenis is de kracht en de zwakte van het bedrijf. Microsoft heeft daardoor meer testers dan ontwikkelaars nodig; bovendien gaat een fors deel van alle ontwikkelinspanningen nog altijd uit naar het veiliger maken van een besturingssysteem dat stamt uit het pre-internettijdperk. Veelzeggend is dat Microsofts roerganger Ray Ozzie in een intern memo in oktober al liet weten dat de complexiteit van Windows – vrij samengevat – ontwikkelaars gek maakt, innovatie remt en beveiligingsrisico’s genereert.
Waar Microsoft in het verleden garen spinde bij functie-integratie in het besturingssysteem (denk aan de browserdiscussie), zou het bedrijf er nu beter aan doen de codespaghetti zoveel mogelijk te ontvlechten in zelfstandige componenten. Dat is de opmaat voor een stapsgewijs vernieuwingsschema zonder enorme sprongen voorwaarts.
