Aanbestedingsregels overheid zet rem op opensource

Dit artikel delen:

De manier waarop overheden it-opdrachten aanbesteden, komt opensource-initiatieven niet ten goede. Een veel gehoord struikelblok om voor overheden te kunnen werken, is de vorm van hun aanbestedingsbeleid., waardoor slechts een beperkt aantal (grote) it-partijen omvangrijke opdrachten verwerft.

Dit blijkt uit een studie die staatssecretaris Knops (BZK) heeft laten uitvoeren. Onder de titel ‘Shirt, pak, zolder & vergadertafel’ deden Ton Baetens, Arnout Ponsioen en Linda de Veen een antropologisch onderzoek naar opensource-gemeenschappen - en waarover ook Computable-redacteur Rik Sanders is gehoord.  

De directie Digitale Overheid (i.o.) van zijn ministerie van BZK wilde een beter beeld krijgen van de opensource-beweging en haar positie bij de overheid. Knops riep een jaar geleden overheden op om broncode zo veel mogelijk te delen en beschikbaar te stellen aan de samenleving. Het uitgangspunt daarbij is ‘open, tenzij’. Uitzonderingen zijn wanneer dit niet verenigbaar is met veiligheidsbelangen of er een vertrouwelijke werkwijze wordt geschaad, zoals het geval kan zijn bij opsporing en toezicht.  

In de praktijk blijkt de rol van opensource bij de overheid beperkt. Om meer ruimte te bieden aan de opensource-manier van werken, moet de vorm waarin een aanbesteding is gegoten anders worden ingericht. Zo luidt het belangrijkste advies van de onderzoekers.

Open, tenzij

Aandacht is nodig voor ‘open source-proof' aanbesteden bij afdelingen inkoop van overheden. Dat kan op een aantal manieren. Bijvoorbeeld door het openbaar maken van de code te verplichten bij opdrachten voor overheden. Of door de uitzonderingsgronden te concretiseren waarop overheden – onder het mom van ‘open, tenzij – mogen kiezen voor ‘tenzij’. Een derde, wat verdergaande manier van anders aanbesteden zou kunnen bestaan uit het mee laten wegen van licentiekosten over een bepaalde periode in de aanbestedingsprijs.

Ook belangrijk is dat de kennis over opensource bij overheden wordt vergroot. Het anders aanbesteden hangt nauw samen met de aanwezigheid van know-how hierover bij overheden. Die kennis lijkt nu nog beperkt. Het verdiepen en verspreiden van deze kennis is essentieel, willen overheden komen tot de praktische uitvoering van ‘open, tenzij’. Om die reden is het belangrijk om te investeren in de kennisopbouw over de samenhang tussen open code, gebruikslicenties en communities, en, uiteraard, over de opensource-manier van werken.

Kennisvergroting kan leiden tot een positiever houding ten aanzien van een opensource-stijl. Overheden met voldoende kennis en een positieve houding kunnen verder worden verleid om ook praktijkervaringen op te doen. Bijvoorbeeld door ruimte te scheppen voor pilots en experimenten, het belonen van goede voorbeelden met een jaarlijkse prijs, of het leren van  projecten die mislukten ('brilliant failures'). De ervaringen die nu al worden  opgedaan in verschillende opensource-projecten, zoals bij de gemeente Buren of Amsterdam, kunnen nog actiever worden gedeeld. Dit kan bijvoorbeeld in samenwerking met VNG Common Ground en  het Kennisnetwerk Open Source.

Verder wordt aangeraden opensource nog sterker als standaard te positioneren. Ook moeten de leefwereld van een opensource-ontwikkelaar en de leefwereld van een it-inkoper bij een overheid dichter bij elkaar komen. Organisaties en netwerken als Code for NL en de Waag kunnen daarbij een rol spelen. Ook een overheidsclub als ICTU zou dat kunnen doen.

x

Om te kunnen beoordelen moet u ingelogd zijn:

Dit artikel delen:

Uw reactie

LET OP: U bent niet ingelogd. U kunt als gast reageren maar dan wordt uw reactie pas zichtbaar na goedkeuring door de redactie. Om uw reactie direct geplaatst te krijgen moet u eerst rechtsboven inloggen of u registreren

Vul uw naam in
Vult u een geldig e-mailadres in
Vult u een reactie in
Jaarbeurs b.v. gaat zorgvuldig en veilig om met uw persoonsgegevens. Meer informatie over hoe we omgaan met je data lees je in het privacybeleid
Als u een reactie wilt plaatsen moet u akkoord gaan met de voorwaarden

Stuur dit artikel door

Uw naam ontbreekt
Uw e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×
article 2021-04-09T11:58:00.000Z Alfred Monterie