Aan de hand van de theorie van autopoëse kun je het juridisch gat tussen snelontwikkelende technologie en trage wetgeving verkleinen. Dat concludeert de Tilburgse promovenda Mara Păun, die met de theorie een analytisch kader ontwikkelde om zulke hiaten te identificeren en aan te pakken. Ze paste het toe op de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en promoveerde cum laude aan de Tilburg Law School.
De theorie van autopoëse gaat uit van een wereld van systemen die zichzelf ontwikkelen en alles waarnemen door hun interne mechanismen. Păun gebruikt de theorie om de interactie tussen recht en technologie te begrijpen. Op basis van deze theorie ontwikkelde ze een analytisch kader in drie stappen. De eerste stap identificeert het hiaat tussen technologie en wetgeving, de tweede analyseert het vanuit verschillende perspectieven, en de derde vormt de basis voor wetgevingsaanpassingen.
Het analytisch kader past Păun vervolgens toe op de AVG en het concept ‘verwerkingsverantwoordelijke’, de basis voor bijna alle verplichtingen van de verordening. Ze doorloopt de theorie, komt tot inzichten over het hiaat tussen technologie en recht, en doorziet de gevolgen voor de effectiviteit van de wetgeving.
Volgens Păun gaat de wet ervan uit dat de rol en capaciteiten van de verwerkingsverantwoordelijke vastliggen, maar gaat deze mank bij complexere technologieën met meerdere onderling verbonden actoren. Bovendien wordt de mismatch vergroot door de interpretatie die het EU Hof van Justitie er in recente uitspraken aan gaf. De promovenda concludeert dat de Europese wetgever zich moet inspannen voor een nieuwe aansluiting tussen recht en context.
Op hoofdlijnen luidt de conclusie van het onderzoek dat autopoëse een aanvullend perspectief biedt op de interactie tussen recht en technologie. Het resulteert in een gebruiksklare geïntegreerde en systematische benadering voor het identificeren en aanpakken van hiaten tussen recht en technologie. Păun pleit voor verder onderzoek naar het analytisch kader dat zij opstelde.
Het proefschrift van Păun is hier te vinden.
