De balans tussen privacy van individuen enerzijds en opsporingsbevoegdheden van wetshandhavers anderzijds is een doorlopend conflict. Voor vrijheidsvoorstanders, voor misdaadtegenstanders, voor politie en justitie, voor burgerrechtenorganisaties, voor links-radicalen, voor rechts-extremisten. Het betreft dus iedereen.
De voortgaande verbreiding van it heeft de mogelijkheden – voor misbruik, privacy en schending daarvan – vergroot. Niet alleen de techniek, maar ook het wettelijk raamwerk bepalen het hoe en wat. Het conflict raakt hierdoor ook automatiseerders: systeembeheerders, it-consultants, ontwikkelaars enzovoort.
Eind vorige maand doken op het web de eerste berichten op over een nieuw element in het conflict: spionagesoftware van de FBI genaamd Magic Lantern. Online-consternatie volgde, zeker toen bekend werd dat antivirus-fabrikanten als McAfee en Symantec, wereldwijd de twee grootste, niet van zins waren hun producten zo af te stellen dat die het Trojaanse paard van de FBI zouden detecteren. Tenminste, indien een dergelijk achterdeurprogramma inderdaad zou bestaan.
De consternatie verhevigde door de vage bronnen van de berichten. Antivirus-woordvoerders stelden vervolgens weer dat hun software voor Magic Lantern – indien bestaand – toch geen uitzondering zou maken aangezien ze dit in een internationaal juridisch moeras zou doen belanden. Cynici deden de storm af als overdreven drukte van paranoïde lieden en sensatiebeluste journalisten.
De FBI heeft eind vorige week echter bevestigd dat Magic Lantern bestaat. De afluistersoftware is momenteel in ontwikkeling. De gemiddelde consument zal dit waarschijnlijk allemaal worst zijn. De overheid zal toch zeker wel te vertrouwen zijn? En criminaliteit moet aangepakt worden, toch? Ja en nee.
Neem Echelon. Dat is ook een afluisterproject, op initiatief van de Amerikaanse overheid en met medewerking van enkele andere regeringen, waaronder die van Groot-Brittannië en Australië. Tegen wie of wat is Echelon gericht? Tegen terroristen natuurlijk. Hoewel de Europese Commissie zo haar twijfels heeft of dit afluisternetwerk niet ook wordt ingezet voor industriële spionage.
Ook dit kan overdreven achterdocht zijn. Feit is wel dat de Amerikaanse regering de laatste tijd – sinds het aantreden van Bush junior en vooral na de terreuraanvallen van elf september – meer en meer naar politiekrechts neigt. De grensoverschrijdende aard van internet, die overheden en hun grensgebonden wetgeving jarenlang parten heeft gespeeld, blijkt nu aan twee kanten te snijden.
