De automatisering bij KLM is volop in beweging. Voor het eerst in haar bestaan is op hoog niveau een topmanager voor IT benoemd. Verder reorganiseert de automatiseringsafdeling zich om klantgerichter te kunnen werken. Voor het moderne rekencentrum speelt de prangende vraag: uitbesteden of samenwerken?
De nieuwe topmanager automatisering bij KLM, M. Rens, is afkomstig van de Nederlandse Spoorwegen. De cio (corporate information officer) zal, ondersteund door een kleine staf, op centraal niveau het IT-beleid van de luchtvaartmaatschappij vormgeven. De benoeming geeft aan dat KLM het grote belang van IT voor zijn organisatie inziet. Centrale sturing is nodig om de automatisering in het concern beheersbaar te houden.
KLM is een volcontinu bedrijf waarbij de automatisering 24 uur per dag beschikbaar moet zijn. KLM Information Services levert als automatiseringsafdeling ondersteunende IT-diensten. Om de diensten beter af te stemmen op de zakelijke problemen van de gebruikers (de andere KLM-afdelingen) is het project TransIT gestart. Doel ervan is de automatiseringsafdeling te veranderen van costcenter naar dienstverlener. Daarvoor is een nieuwe organisatiestructuur bedacht die uit vier onderdelen bestaat: service management, delivery, client services en integration.
Parallel sysplex
Het rekencentrum van KLM Information Services staat ook aan de vooravond van belangrijke technologische veranderingen. Volgens Simon Goede, manager database services, is de behoefte aan verwerkingscapaciteit bij KLM sterk toegenomen. "De omzet in vracht en reizigers blijft groeien. Dat heeft ook zijn consequenties voor het mainframe: meer data-opslag en meer gegevensverwerking. De bezettingsgraad was op een gegeven moment zo hoog dat de klanten er last van hadden."
Een binnenkort naast de huidige Amdahl-machine in gebruik te nemen nieuw IBM-mainframe vergroot de capaciteit. Daarnaast wil het rekencentrum binnen een jaar parallel sysplex uitgevoerd zijn om de beschikbaarheid te vergroten. Gerrit Verhoef, project manager database services: "Ons MVS-systeem wordt hierbij op meerdere computers gezet. Mocht er een machine plat gaan, dan kan de werklast door een andere machine worden overgenomen zonder de service aan de klanten te onderbreken. Dat geldt ook voor aanpassingen. Wij zijn dan bijvoorbeeld in staat databases ‘online’ te veranderen zonder de verwerkingen stop te zetten. De gebruiker kan gegevens blijven raadplegen."
"Daarnaast is de algemene tendens zichtbaar dat de mainframewereld open wordt", stelt Goede. "Gebruikers kunnen bijvoorbeeld via Internet mainframes benaderen. Ik voorzie dat mainframes uitgroeien tot centrale databanken voor de decentrale client/server-machines waar de processen op draaien. Onze nieuwe MVS-release zal IBM OS390 zijn. Dit besturingssysteem legt een link tussen de mainframe- en de Unix- en PC-wereld".
Doelmatig
In het kader van KLM Focus 2000, waarbij de directie onderzoekt wat de kerntaken zijn en wat uitbesteed kan worden, worden ook de automatiseringsactiviteiten meegenomen. Al een aantal maanden is KLM is in gesprek met zeven IT-bedrijven over een mogelijke samenwerking of – indien dat voordelig uitpakt – uitbesteding. "Vijf jaar geleden speelde dit onderwerp ook al", zegt Goede. "Het geeft aan hoe nauwkeurig over dit onderwerp moet worden nagedacht, zeker rekening houdend met de mensen die al jaren bij de KLM werken en niet bij een ander bedrijf in dienst willen komen."
Er is veel belangstelling voor het moderne rekencentrum van KLM. Bij het jaarlijkse MVS-onderzoek van het Britse bureau Compass hoort het steevast bij de top vijf. "Compass onderzoekt de doelmatigheid van de rekencentra: zij kijkt met name naar de procescapaciteit en de kosten van hardware, software en personeel", vertelt Verhoef. Vorig jaar zijn we tweede geworden achter de Britse supermarktketen Safeway. In een vergelijkend onderzoek met Britse en Nederlandse referentiegroepen scoort het rekencentrum hoog op het punt van kostenefficiëntie. Ten opzichte van 1995 zijn de kosten met 23 procent gedaald. Dat komt voor een deel door lagere hardwareprijzen, maar ook doordat het aantal MVS-medewerkers steeds verder daalt. Veel kosten aan de operationele kant zitten immers in menskracht. In 1991 telden wij nog 171 mensen; vorig jaar waren dat er 62."
"Het installeren en onderhouden van een mainframebesturingssysteem wordt steeds eenvoudiger", vervolgt Verhoef. "Er zijn minder mensen nodig om het beheer uit te voeren. Medewerkers die daardoor beschikbaar komen, worden ingezet in de decentrale Unix-wereld. Met hun jarenlange ervaring in het gebruik van standaardmethoden voor de mainframe-omgeving willen we ook in de minder betrouwbare client/server-omgevingen tot standaardisatie komen."
