Steeds meer ondernemers experimenteren met AI-tools om snel een logo te genereren. Type een prompt in, klik op genereren, en binnen seconden staat er een ontwerp op het scherm. Handig, goedkoop en laagdrempelig — maar juridisch zit er een addertje onder het gras dat veel ondernemers over het hoofd zien.
Wie is eigenaar van een AI-gegenereerd logo?
In Nederland — en in vrijwel alle EU-landen — geldt dat auteursrecht alleen ontstaat op werken die het resultaat zijn van menselijke creatieve arbeid. Een AI-tool heeft geen rechtspersoonlijkheid en kan geen auteursrechthebbende zijn. Dat klinkt in eerste instantie gunstig: geen auteursrecht van de AI, dus vrij te gebruiken toch?
Niet zo snel. Platforms als Midjourney, Adobe Firefly en ChatGPT hanteren elk hun eigen gebruiksvoorwaarden over wie wat mag doen met de gegenereerde output. De ene dienst geeft commerciële rechten, de andere behoudt een licentie voor zichzelf of verbiedt gebruik voor merkregistratie. Wie zijn algemene voorwaarden niet leest, kan achteraf voor onaangename verrassingen komen te staan.
Het merkregistratieprobleem
Wil je een AI-logo registreren als handelsmerk bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) of het EUIPO? Dan loop je tegen een serieus obstakel aan. Beide instanties kijken bij visuele merken ook naar de herkomst van het ontwerp. Een logo zonder aantoonbare menselijke scheppingshandeling is moeilijk — soms onmogelijk — te registreren. Zonder merkregistratie heb je geen juridisch houvast als een concurrent met een vergelijkbaar beeldmerk op de markt verschijnt.
Auteursrecht versus merkrecht
Ondernemers verwarren auteursrecht en merkrecht regelmatig. Auteursrecht ontstaat automatisch bij het maken van een origineel werk door een mens. Merkrecht moet je actief registreren en verlengen. Voor een bedrijfslogo wil je idealiter beide: het auteursrecht beschermt het ontwerp als creatief werk, het merkrecht beschermt het als bedrijfsidentiteit in een specifieke klasse van producten of diensten.
Bij een AI-gegenereerd logo ontbreekt de auteursrechtelijke bescherming grotendeels. Je hebt een bestand in handen — geen beschermd merk.
Wat betekent dit in de praktijk?
Een AI-tool gebruiken als inspiratiebron of om conceptrichtingen te verkennen: prima. Maar wie een logo wil dat juridisch waterdicht is, traceerbaar naar een menselijke ontwerper, en registreerbaar als merk, heeft een professioneel ontworpen logo nodig. De ontwerper legt zijn creatieve proces vast, levert de bronbestanden en draagt de rechten overdraagbaar over aan de opdrachtgever.
Voor een uitgebreide uitleg over de juridische status van AI-logo’s, wat overdracht van rechten inhoudt en welke vragen je een ontwerper moet stellen, lees het artikel over AI-logo’s en auteursrecht op logo-ontwerper.nl.
Een logo is vaak het eerste wat een klant van je bedrijf ziet. Zorg dat je weet van wie het is.
René Meijer is grafisch ontwerper met meer dan 22 jaar ervaring in logo-ontwerp en huisstijlen voor het Nederlandse MKB.
