Met Easy Functional Sizing, sinds 2026 vastgelegd als internationale ISO/IEC-norm, en de Nederlandse praktijkrichtlijn NPR 5333 hebben opdrachtgevers en leveranciers voor het eerst een objectieve, praktisch toepasbare basis om agile softwareontwikkeling af te rekenen op wat er daadwerkelijk wordt opgeleverd, in plaats van op bestede uren. Volgens Nesma, de onafhankelijke Nederlandse vereniging voor softwaremeting, is dat een doorbraak voor een markt die al decennia leunt op Time & Materials.
Het probleem met Time & Materials
Het merendeel van de softwareontwikkeling wordt nog altijd ingekocht op basis van Time & Materials (T&M). De opdrachtgever betaalt voor inspanning, niet voor resultaat. Het risico van lage productiviteit, uitloop en scope-creep ligt daarmee volledig bij de opdrachtgever, terwijl de leverancier weinig prikkel heeft om efficiënter te werken. Agile werken heeft dat eerder versterkt dan opgelost: story points en velocity zijn teamspecifiek, subjectief en eenvoudig te beïnvloeden, en daardoor ongeschikt als basis voor een contract.
Wat is Easy Functional Sizing (EFS)?
EFS is een door Nesma ontwikkelde, vereenvoudigde methode om de functionele omvang van software te meten: hoeveel functionaliteit levert een systeem aan de gebruiker, onafhankelijk van technologie, programmeertaal of werkwijze van het team. Waar klassieke functiepuntanalyse veel detailkennis en tijd vraagt, telt EFS alleen drie basiselementen: logische gegevensverzamelingen, invoerfuncties en uitvoerfuncties. Daardoor is de methode snel aan te leren en goed toe te passen in agile teams, ook op het niveau van user stories en sprints.
Op 27 juli 2026 is EFS gepubliceerd als internationale norm ISO/IEC 25986:2026. Daarmee is de methode niet alleen praktisch, maar ook formeel verankerd als objectieve en herhaalbare maat voor opgeleverde functionaliteit.
Functionele omvang als proxy voor geleverde waarde
De kern van EFS is dat functionaliteit een goede proxy is voor de waarde die een team levert. Gebruikers en de business betalen uiteindelijk niet voor regels code of bestede uren, maar voor de functies waarmee zij hun werk kunnen doen: gegevens vastleggen, raadplegen, verwerken en rapporteren. Hoe meer bruikbare functionaliteit er wordt opgeleverd, hoe meer waarde er wordt gecreëerd. EFS maakt die geleverde waarde objectief en vergelijkbaar zichtbaar, over teams, leveranciers en technologieën heen.
Meer inzicht voor teams, zonder story points te vervangen
Ook voor de agile teams zelf is het waardevol om te weten hoeveel waarde zij daadwerkelijk leveren. EFS vervangt de story points van een team niet: story points blijven een prima hulpmiddel voor de eigen sprintplanning en het inschatten van werk. EFS voegt daar een objectieve maat voor geleverde waarde aan toe. Teams krijgen zo inzicht in hoeveel functionaliteit zij per sprint opleveren, kunnen hun eigen ontwikkeling over de tijd volgen en kunnen met feiten het gesprek voeren met de product owner en het management over wat er is gerealiseerd.
NPR 5333: van meten naar contracteren
Meten alleen is niet genoeg; de meetresultaten moeten ook bruikbaar zijn in contracten en prestatieafspraken. Daarvoor publiceerde NEN in 2025 de Nederlandse Praktijkrichtlijn NPR 5333, tot stand gekomen met nauwe betrokkenheid van de Nesma-gemeenschap. De richtlijn beschrijft hoe opdrachtgevers en leveranciers output-gebaseerd kunnen meten, sturen en contracteren bij agile softwareontwikkeling en -onderhoud. NPR 5333 biedt 27 metrieken in vier perspectieven: sneller, goedkoper, beter en gelukkiger. Functionele omvang, gemeten met EFS, vormt daarin de objectieve basis voor bijvoorbeeld een prijs per functiepunt, productiviteitsafspraken en benchmarking tegen de markt.
„De combinatie van EFS en NPR 5333 is een game changer,” zegt Harold van Heeringen, voorzitter van Nesma. „Voor het eerst hebben opdrachtgevers en leveranciers een gedeelde, objectieve taal over wat er wordt opgeleverd. Je betaalt niet langer voor uren, maar voor functionaliteit. Dat maakt contracten eerlijker en transparanter, en het beloont leveranciers die echt productief zijn. Agile en vaste afspraken over output sluiten elkaar niet meer uit. En teams houden gewoon hun story points; ze krijgen er inzicht in hun geleverde waarde bij.”
Vijf kernmetrieken voor sturing en benchmarking
Met functionele omvang als objectieve noemer worden de belangrijkste prestatie-indicatoren eindelijk meetbaar en vergelijkbaar, binnen de eigen organisatie én met de markt:
- Productiviteit – hoeveel functionaliteit levert een team per bestede inspanning (bijvoorbeeld uren per functiepunt)?
- Cost Efficiency – wat kost één eenheid opgeleverde functionaliteit (kosten per functiepunt)?
- Delivery Speed – hoeveel functionaliteit wordt per sprint of per maand opgeleverd, en hoe snel komt waarde bij de gebruiker?
- Sprint Quality – hoeveel defecten worden er gevonden per opgeleverde eenheid functionaliteit?
- Value for Money – hoe verhouden prijs, snelheid en kwaliteit zich tot de markt?
Doordat deze metrieken zijn gebaseerd op een gestandaardiseerde maat, kunnen ze worden vergeleken met marktbenchmarks, zoals de internationale projectdata van ISBSG. Zo wordt voor het eerst objectief zichtbaar of een leverancier marktconform presteert.
Deze metrieken zijn niet alleen bruikbaar in contracten. Het zijn ook belangrijke managementmetrieken: ze zijn nodig om de voortgang van agile trajecten te bewaken, tijdig bij te sturen en stakeholders – van CIO en inkoop tot business-eigenaar en directie – helder en feitelijk te informeren over wat er voor het geïnvesteerde budget wordt opgeleverd.
Praktijk: Schiphol op SourcingNL
Dat output-based contracteren geen theorie is, bleek op 23 september tijdens de workshop ‘Sourcing for Results – Value, Outcomes & Aligned Incentives’ van Sourcing Nederland, georganiseerd bij Capgemini Nederland. Naast inhoudelijke sessies over de grenzen van huidige sourcingmodellen en over output-gebaseerd contracteren voor softwareontwikkeling en -onderhoud, presenteerden Richard Sweer en Wouter Schaberg een praktijkcase van Schiphol, waar output-gebaseerd meten en contracteren in een groot softwaretraject wordt toegepast. De sessie liet zien dat de aanpak ook in een complexe, grootschalige omgeving werkt en tot betere sturing tussen opdrachtgever en leverancier leidt.
Aan de slag met EFS
De NPR 5333 is gratis te downloaden via NEN. De officiële EFS-richtlijn is voor Nesma-leden gratis beschikbaar en voor niet-leden te koop. Een lidmaatschap van Nesma kost € 125 per jaar (excl. btw) en geeft onder meer toegang tot alle digitale publicaties, het jaarlijkse netwerkevenement en korting op benchmarkdata van ISBSG. Daarnaast is een praktisch boek over EFS verkrijgbaar, met de achtergrond van functiepuntanalyse, de methode zelf en uitgewerkte voorbeelden uit de praktijk.
Wilt u uw softwareontwikkeling objectief meten, benchmarken en contracteren op output? Ga naar nesma.org/easy-functional-sizing en ontdek hoe Easy Functional Sizing werkt, download de EFS-richtlijn en zet vandaag de eerste stap van uren naar output.
MEER INFORMATIE (LINKS)
- Easy Functional Sizing (EFS): nesma.org/easy-functional-sizing
- Nesma: www.nesma.org
- Achtergrond NPR 5333 en EFS: nesma.org/npr5333blog
- Lid worden van Nesma: nesma.org/membership
OVER NESMA
Nesma is een onafhankelijke, internationale not-for-profit organisatie voor softwaremeting, opgericht in 1989. Nesma beheert de Nesma-methode voor functionele-omvangmeting en ontwikkelt richtlijnen en kennis voor het objectief meten, schatten, benchmarken en contracteren van software. Nesma is Gold Partner van ISBSG.
Copyright: © Nesma, 2026
Meer lezen
