Videokaarten fors duurder door wereldwijde geheugenschaarste
Videokaarten zijn sinds eind juli 24,3 procent in prijs gestegen, blijkt uit data van prijsvergelijker PriceScout. De oorzaak ligt niet bij de grafische chip zelf, maar bij het geheugen eromheen: een wereldwijd tekort aan DRAM- en GDDR-chips, veroorzaakt door de enorme vraag vanuit ai-datacenters.
Geheugen als knelpunt
Geheugen vormt inmiddels meer dan 80 procent van de materiaalkosten van een moderne videokaart. Nu de bouw van ai-datacenters de wereldwijde vraag naar DRAM- en GDDR-geheugen sterk heeft opgedreven, kunnen fabrikanten niet meer aan die vraag voldoen. Nvidia en AMD waarschuwden hun klanten al begin 2026 dat prijsverhogingen eraan zaten te komen als gevolg van de stijgende geheugenkosten. Aanvankelijk bleef dat vooral zichtbaar in de resultaten van geheugenfabrikanten zelf; pas deze zomer sloeg het door naar de winkelprijzen van videokaarten.
Producenten verschuiven productiecapaciteit naar HBM
Achter de schaarste schuilt een strategische keuze van geheugenfabrikanten als Samsung, SK Hynix en Micron. Zij verleggen een groeiend deel van hun productiecapaciteit naar HBM (High Bandwidth Memory), het gestapelde geheugen dat wordt gebruikt in AI-accelerators zoals de Nvidia H100 en H200. HBM levert aanzienlijk hogere marges op dan reguliere DDR- en GDDR-chips, en de vraag vanuit AI-datacenters is vrijwel onverzadigbaar. Omdat de productielijnen voor HBM en DDR/GDDR deels dezelfde wafer-capaciteit en cleanrooms delen, gaat elke extra wafer die naar HBM gaat direct ten koste van het aanbod voor consumentengeheugen. Fabrikanten hebben er financieel simpelweg meer baat bij om hun capaciteit aan datacenters toe te wijzen dan aan de gaming- en pc-markt, wat de schaarste voor videokaarten verder verscherpt.
Escalatie in augustus
Op 1 augustus liet de Japanse distributeur CFD Sales zakelijke klanten weten dat de inkoopprijzen van bepaalde Gigabyte-videokaarten met 20 tot 40 procent stijgen. Al geplaatste bestellingen konden daardoor soms niet meer tegen de oude prijs worden geleverd. Kort daarna publiceerde de Zuid-Koreaanse marktdata van Danawa vergelijkbare cijfers: de RTX 5060 Ti werd 49,7 procent duurder en de instapper RTX 5060 37,2 procent.
Ook in Nederland zichtbaar
Prijsvergelijker PriceScout zag hetzelfde patroon terug in Nederland. De prijsindex van 48 videokaartmodellen, opgebouwd sinds 4 mei met de laagste dagprijs per model als uitgangspunt, bleef maandenlang vlak. Vanaf 24 juli zette een gestage stijging in die aanhield tot half augustus. Op 2 september stond de index op 124,3, tegenover 100 op de startdatum: een stijging die opvallend dicht aansluit bij wat CFD Sales en Danawa in Japan en Zuid-Korea registreerden.
Voor organisaties die videokaarten inkopen voor ai-workloads of engineeringtoepassingen is dat reden om prijzen kritisch te vergelijken voordat een volgende verhoging doorwerkt. Analisten verwachten dat de geheugenschaarste, gedreven door de aanhoudende vraag vanuit datacenters en de voorkeur van producenten voor het lucratievere HBM, nog geruime tijd aanhoudt.
