Vluchten kan niet meer. Er is een economische depressie op wereldschaal die steeds erger wordt. Het is onmogelijk om de invloed van ict op de depressie te ontkennen, evenals de invloed van de depressie op de ict. Eigenlijk moet ik specifieker zijn, omdat er een wereld van verschil bestaat tussen de gebruikers van ict en de leveranciers van producten en diensten.
De ict-industrie heeft een grote bijdrage aan de depressie geleverd, alleen al omdat deze (in de ogen van de financiële instellingen) voorheen te succesvol was. Zo’n twintig jaar of langer is ict altijd kritiek voor de business geweest en heeft zij een flink deel van de omzet van bedrijven opgeslokt. Uiteraard tegen een flinke som geld; de ict-industrie is niet voor niets groot.
Eerst ging de aandacht uit naar gegevensverwerking, vervolgens kwam de pc, er vond een belangrijke verschuiving plaats naar kantoorefficiency en budgetcontrole werd verplaatst van de ict-afdeling naar de gebruikerskant. Die omvatte ook de systemen thuis en op kleine kantoren. Het klantenbestand werd hiermee verbreed en de toeleveringskant van de industrie moest zich herstructureren om te volgen. Gegevensverwerking was echter nog steeds een kerneis: kantoorsystemen werden geïntroduceerd als toevoeging aan, niet in plaats van boekhoudapplicaties en dergelijke.
De kosten om ict-systemen draaiende te houden stegen en de top van weinig bedrijven begreep ook maar iets van het belang van ict. Er was dan ook een grote toename in consultancy en andere diensten. Inderdaad richten bedrijven als IBM zich nu op dienstverlening, en als we de tv-reclame magen geloven geldt dat ook voor ondernemingen als Compaq en Dell.
Maar zelfs in de beginperiode was het niet allemaal hosanna. En ook vandaag twijfelt men nog of het inzetten van ict, anders dan voor de kernactiviteit dataverwerking, enig voordeel biedt. De ict-industrie maakte zich echter schuldig aan zelfgenoegzaamheid. Hoe zijn anders alle te late en te dure implementaties te verklaren? Er was geen liefde te verliezen tussen ict-afdelingen en gebruikers, zodat kantoorautomatisering bijna een farce is geworden.
De relatie tussen ict en gebruikers verbeterde enigszins door de recente interesse in crm. Het begon met de introductie van gegevenspakhuizen, maar er valt nog een hoop te doen om de werkverhoudingen te verbeteren, want de pc-fanaten hebben zich goed verschanst.
Toen kwam internet, op zichzelf een goede zaak, maar het vormde een bedreiging voor de gevestigde ict-leveranciers (behalve Sun en IBM), en met name voor Microsoft. Het was dus een zaak van ‘if you can’t beat them, join them’, en Microsoft maakte een lange termijn plan om internet te beheersen, net zoals zij zo succesvol deed met de pc. De machtsstrijd tussen Microsoft, AOL, Sun en andere partijen vergrootte de belangstelling om te verdienen aan internet. De aandacht van de financiële instellingen werd getrokken, en hebzucht nam de overhand. Er waren tal van goede ideeën, maar alles liep in het honderd en iedereen dacht een fortuin te kunnen verdienen door te investeren in een dotcom, en die snel te verkopen. Slechts weinigen zagen dit als een strategische investering, de meesten als een snelle manier om rijk te worden.
De incompetentie van de financiële instellingen grenst aan criminaliteit! Maar de achterliggende reden waarom iedereen teveel vertrouwen had, was de irreële waardetoename van andere ict-aandelen, zoals van Microsoft, Sun en Cisco. Die werden allemaal overgewaardeerd, en iedereen kon voorspellen dát de zeepbel een keer zou barsten, niet wanneer. Nu weten we het, en moeten we het onvermijdelijke feit accepteren dat een groot deel van de hightechbedrijven de dotcoms volgt, en failliet gaat. Voordat het beter gaat, zal het eerst nog erger worden. Ict-aandelen hebben de weg gewezen, en alle bedrijven zullen zorgvuldig moeten nadenken voordat ze hun geld ergens insteken. Medewerkers zullen worden ontslagen, en de bedrijven zullen weinig interesse hebben in het kopen van nieuwe pc’s om spelletjes te spelen! Het enige goede nieuws dat ik zie, is dat men wellicht op een gezonde en rendabele manier ict gaat inzetten, en dat betekent meer aandacht voor de systemen voor kernactiviteiten (lagere aandelenkoersen en snellere facturering) en minder gespeel met pc’s.
