Wat is internet anders dan een groot netwerk? Juist doordat iedereen zijn bijdrage kan leveren is internet zo succesvol geworden. Een van de eerste opzienbarende en juridisch interessante toepassingen van internet was het zogenoemde ‘file sharing’, waarbij gebruik wordt gemaakt van ‘peer to peer’-netwerken.
Internet zoals het bedoeld is, zou je zeggen. Op zich juist, ware het niet dat de auteursrechthebbenden (lees: grote platenmaatschappijen) met lede ogen zagen hoe zij buitenspel werden gezet door eerst Napster, toen Kazaa en nu vooral Bit Torrent.
Inmiddels vecht de platenindustrie terug. In Nederland is de stichting Brein actief bij de bestrijding van piraterij op onder meer markten en internet. Brein heeft afgelopen zomer een kort geding aangespannen tegen UPC, omdat UPC de identiteit niet bekend wilde maken van een aantal klanten die grote hoeveelheden films en muziek hadden ‘geüpload’. Op 24 augustus 2006 heeft de voorzieningenrechter Rechtbank Amsterdam in deze zaak uitspraak gedaan.
Dikke Donder
In de periode van 1 april 2005 tot 9 februari 2006 zijn via het zogenoemde Bit Torrent netwerk ‘Dikke Donder’ speelfilms, televisieseries, muziek, software en computerspellen aangeboden, zonder dat daarvoor toestemming is gevraagd aan de rechthebbenden. Met behulp van de Bit Torrent-technologie kan een bestand in stukjes vanaf meerdere computers tegelijk worden gedownload, waarbij de gedownloade stukjes direct weer geüpload worden naar andere gebruikers. Brein heeft op 9 februari 2006 de server van de Dikke Donder-website in beslag genomen en de eigenaar heeft de site daarop uit de lucht gehaald. De grootste uploaders waren bij Dikke Donder geregistreerd met e-mailadressen uitgegeven door UPC (eindigend op chello.nl). Brein vorderde in kort geding dat UPC de naw-gegevens (naam, adres en woonplaats) van deze gebruikers verstrekt.
De voorzieningenrechter oordeelde onder meer als volgt: “Het is voldoende aannemelijk geworden dat de personen die de bestanden ter beschikking hebben gesteld (geüpload) via Dikke Donder, dat zonder toestemming hebben gedaan van de rechthebbenden en dat zij inbreuk hebben gemaakt op hun auteurs- (en of naburige) rechten. Het is niet waarschijnlijk dat sprake is geweest van het slechts incidenteel of in kleine gedeeltes uploaden van bestanden (vergelijkbaar met het maken van een kopietje voor privé-gebruik). In dat geval zou mogelijk van een inbreuk geen sprake zijn geweest, dan wel zou het aanpakken van de inbreukmakers buitenproportioneel zijn.” De vordering van Brein wordt toegewezen. Interessant is dat de voorzieningrechter een nuance aanbrengt ten aanzien van kleinschalig uploaden, wat volgens hem gelijk zou zijn te stellen aan het maken van een kopie voor eigen gebruik (wat is toegestaan). In deze zaak wordt echter grootschalig uploaden vastgesteld, wat onrechtmatig wordt geacht.
Een beetje aanbieden
De grote vraag is natuurlijk of het juridisch wel juist is dat een klein beetje of incidenteel uploaden gelijk te stellen is met het maken van het (toegestane) kopietje voor thuisgebruik. Ook een beetje aanbieden van auteursrechtelijke beschermde bestanden is naar mijn mening aan te merken als het zonder toestemming openbaar maken van een werk, en daarmee onrechtmatig. Kenmerk van het Bit Torrent-systeem is dat als je begint met het downloaden van een bestand, je vrijwel ook meteen begint om de stukjes die je al binnen hebt te uploaden naar andere downloaders. Daar komt bij dat Bit Torrent bij uitstek geschikt is voor het uitwisselen van grote bestanden (en juist ongeschikt voor kleine bestanden zoals mp3). Bij incidenteel of een klein beetje uploaden zal het toch al snel om een aantal films gaan. Mijns inziens is het uitwisselen van beschermde bestanden met Bit Torrent dan ook per definitie onrechtmatig. Al blijft het natuurlijk een prachtig netwerk!
Quirijn Meijnen
q.meijnen@vanrossem.nl
