Onlangs stuitte ik op een reclame van één van de zorgverzekeraars van Nederland. Met hun treffende pay-off ‘Zorg kan altijd beter!’ ben ik het helemaal eens! Natuurlijk willen we allemaal beter geholpen worden door artsen en specialisten, maar daar wil ik het hier niet over hebben.
Steeds meer zie ik voorbeelden van goed en minder goede initiatieven op het gebied van digitalisering van de gezondheidszorg in Nederland. In de afgelopen jaren is menig rapport verschenen dat eens te meer duidelijk maakt welke fantastische bijdrage ict kan leveren aan de prijs, kwaliteit en doelmatigheid van de Nederlandse gezondheidszorg. Nu zijn de voordelen van ict, zelfs voor de vele digibeten in de zorg, ook goed voor te stellen. Zou het bijvoorbeeld niet prachtig zijn als je met één pasje of desnoods een rfid-chip je gehele medische geschiedenis, inclusief al je medicatie en behandelingen zou kunnen inzien? En dan ook nog eens één die de behandelend artsen in één oogopslag kunnen raadplegen? Iedereen begrijpt dat iets dergelijks zeker leidt tot een betere en – dat is misschien nog wel het belangrijkste – meer patiëntgeoriënteerde zorgverlening in Nederland. Maar niet alleen de patiënt is hiermee gebaat. Ook artsen en specialisten kunnen hiervan profiteren. Ze hoeven immers minder tijd aan de ‘admin' en onderlinge correspondentie te besteden en houden dus meer tijd ‘over' om aan hun werkelijke professie te wijden.
Maar het is helaas nog lang niet zover. Aan de ontwikkelingen van de infrastructuur van de zorg ligt namelijk niet alleen ict ten grondslag. Bovendien is de zorg een sector die niet alleen met een consument en een leverancier te maken heeft, maar ook met een forse politieke inmenging en – niet te vergeten – de macht van de verzekeringsgiganten. De wirwar van belangen en machtsverhoudingen die onlosmakelijk met de sector verbonden is, zorgt ervoor dat veranderingen langzaam op gang komen. Zo is het begrip ‘marktwerking' al jaren niet meer weg te denken in de altijd voortdurende discussie over verbetering van de zorgsector. Marktwerking zou namelijk zorgen voor efficiëntere processen. Dit zou leiden tot kostenbesparing in de zorgsector, wat uiteindelijk zou leiden tot goedkopere zorg voor de patiënt. De kwaliteit zou intussen gewaarborgd blijven onder toeziend oog van de verzekeraars en de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Intussen krijgt de marktwerking maar mondjesmaat gestalte in een sector die van origine efficiëntie en winst niet in het hoogste vaandel heeft staan. Voor ondernemend gedrag binnen de zorg is immers een mentaliteitsverandering nodig.
Toch zie ik de toekomst positief tegemoet. Gisteren las ik nog in het Financieel Dagblad dat marktwerking de zorg dwingt tot een automatiseringsslag in een hogere versnelling. De wil bij de ict-sector is er en, afgaand op de uitspraken van de NVZ over de wens van hun achterban om de investeringen in ict te verdubbelen, is de ambitie er ook bij de zorginstellingen. Als ook de overheid over de brug komt en deze ambitie ondersteunt, heeft het realiseren van marktwerking in de zorg zeker kans van slagen. De erkenning hiervan in de zorgparagraaf van het regeerakkoord stemt tot optimisme. Vroeg of laat komt er een Elektronisch Patiënten Dossier en is de (digitale) infrastructuur voor betere zorg gereed. Op dat moment ontstaat er ook een nieuwe uitdaging voor ons, als ‘ict-optimizers'. Want dan kunnen we laten zien wat de toegevoegde waarde is van ict in de zorg, en zal er echte marktwerking ontstaan. Ook zal blijken wie er in dit verhaal als winnaar uit de strijd komt. Eén ding is zeker, de slogan van die zorgverzekeraar kan voorlopig nog jaren mee…
Lex Dekker
Algemeen Directeur KZA
