Men lift graag mee op andermans succes. Laat je de kaas niet van je brood eten door de concurrent, zegt advocaat Kees Berendsen. Registreren en vastleggen zijn twee belangrijke stappen bij de bescherming van je handel. Geef copycat geen kans.
Wie succes heeft, wordt geïmiteerd, dat zit nu eenmaal in de menselijke aard. Met producten en diensten gaat het al net als in de mode. Een krant op tabloidformaat was even opmerkelijk, maar al snel gingen veel kranten een maatje kleiner. De iPhone was een unieke ‘must have’, maar ineens lijkt er veel vergelijkbaars te koop. De kinderbakfiets van de Fietsfabriek deed hoofden draaien, maar inmiddels vervoert half Amsterdam zijn kroost in bakfietsen van velerlei maten en merken. Een succesvol ondernemer ontkomt niet aan concurrentie. Maar je kunt wel een aantal stappen ondernemen om je marktpositie te versterken, zegt Kees Berendsen, advocaat intellectueel eigendom bij Croon Davidovich in Amsterdam. Bovendien hoef je niet alles te tolereren. "Zorg dat je beslagen ten ijs komt", adviseert Berendsen. "Juist in deze tijd, waarin de concurrentie alleen maar groter wordt, is het goed je te wapenen tegen aanvallen van buiten. Heel ingewikkeld is dat niet, je kunt met vrij simpele handelingen veel ellende uitsluiten."
Registratie
Het begint al bij de naam van je merk. Een merk is niet automatisch beschermd, daarvoor moet je het eerst registreren. "Helaas hebben ondernemers de neiging administratieve handelingen als registreren te laten gaan, zeker als het merk nog niet zo bekend is. Maar áls het dan een vlucht neemt en iemand anders wil meeliften op jouw succes, is het vaak te laat. Als je je merk niet registreert, mag een ander ermee aan de haal gaan", waarschuwt Berendsen. "Reken maar dat IKEA al die wonderlijke Zweedse productnamen als merk heeft geregistreerd." Hetzelfde geldt voor modellen: het uiterlijk van zo’n kinderbakfiets kun je als gebruiksvoorwerp beschermen om te voorkomen dat een ander hem namaakt. Goed om te weten voor een startend ondernemer met een gouden plan: of het nu gaat om fietsen of fruitkisten, zorg dat je kunt aantonen dat het eerste product met deze specifieke naam en eigenschappen van jou was.
Ook als het niet om gebruiksvoorwerpen gaat maar om werken die auteursrechtelijk wel automatisch beschermd zijn – raadt Berendsen aan deze te registreren. "Dat hoeft officieel niet, maar het helpt bij geschillen wel om te bewijzen dat het van jou was. Dat hoeft niet veel te kosten, voor 50 euro kun je met cc-proof via onze website je werk al laten registreren."
Voelsprieten
"Intellectueel eigendom gaat om veel meer dan merken- modellen- en auteursrecht. Je hebt ook nog handelsnaamrecht, informatierecht, reclamerecht, databankenrecht, naburige rechten, portretrecht en octrooirecht", somt Berendsen op. De gemene deler is dat al deze rechten gaan om de bescherming van onstoffelijke objecten of voortbrengselen van de menselijke geest. Op één product kunnen wel vijf van deze rechten van toepassing zijn. Lastige materie voor de leek, maar je hoeft als ondernemer niet alles te weten – ieder zijn vak, stelt Berendsen. "Het gaat er niet om dat je heel veel weet, het gaat erom voelsprieten te ontwikkelen. Je moet weten wanneer je even moet bellen met een advocaat om te vragen hoe het zit."
Berendsen constateert dat veel mkb-ers onvoldoende op de hoogte zijn van de bescherming van hun handel. Sinds kort organiseert Croon Davidovich Seminars voor reclamebureaus en startende ondernemers, waarop aan de hand van casussen de basisprincipes van intellectueel eigendom worden uitgelegd. Een voorbeeld: een opdrachtgever voor wie je een campagne hebt ontwikkeld verbreekt de relatie, maar wil doorgaan met de campagne. Onder welke voorwaarden mag dat? En mogen zij wijzigingen in de campagne doorvoeren? Een kant en klaar antwoord is er niet: "Veel hangt af van de schriftelijke afspraken die je hierover gemaakt hebt", zegt Berendsen.
Gouden tips
Kortom: win bij de start en ook bij het groeien van je bedrijf advies in bij een jurist, deponeer of registreer je handelsnaam, merk, productnamen en creaties en zet je voorwaarden en afspraken zwart op wit. De basisadviezen in een notendop. "Veel mensen die bij mij komen zijn daar veel en veel te laat mee", zegt Berendsen. "Ik zie maar al te vaak dat men heel slechte afspraken maakt, terwijl het over hun broodwinning gaat. Het opstellen van goede algemene voorwaarden en overeenkomsten met producenten of afnemers kan veel gedoe en geld schelen." Want als het eenmaal op procederen aankomt, kan dat pittig oplopen. Berendsen: "Een goed contract dat door een advocaat is opgesteld kost misschien wel 2000 euro, maar een procedure kan al snel het viervoudige kosten. Dat contract verkleint de kans op aanvaringen, en vergroot de kans op winst als het toch zo ver komt. En als je advocaat dan ook nog zo slim is de kosten van de rechter en de advocaat te verhalen op de verliezer, valt het financieel dus mee. Maar garanties voor winst geven we natuurlijk niet en geschillen voorkómen is altijd beter. Naast geld kost het namelijk ook vaak veel stress." Een laatste advies? "Laat je juridische post geen sluitpost zijn, reserveer er jaarlijks een bedrag voor. Zie het als onderdeel van professioneel bezig zijn."
Kees Berendsen, Croon Davidovich advocaten
