De gemeente Utrecht is een proef gestart waarbij dertig lantaarnpalen, een rioolgemaal en een verkeersregelinstallatie aan de Cartesiusweg op afstand worden bestuurd. Logica en Microsoft leveren hiervoor het sensorsysteem Integraal Beheer Openbare Ruimtes (Ibor). Ibor maakt het mogelijk op afstand de straatverlichting te dimmen en te zien waar storingen optreden. De proef moet uitwijzen of daardoor de energie- en beheerkosten omlaag kunnen.
De Utrechtse wethouder Mirjam de Rijk (met openbare ruimte in haar portefeuille) gaf gisteravond het startsein voor het proefproject. Zij toonde op een tablet-pc hoe via het Ibor-systeem de straatverlichting op een stuk van de Cartesiusweg kan worden gedimd. Als de pilot met succes wordt afgerond, zal een groter proefgebied in Utrecht worden aangesloten. Inmiddels hebben ook andere gemeentes, waaronder Moerdijk en Rotterdam, en organisaties, zoals Rijkswaterstaat en Defensie, interesse getoond in Ibor. Volgens Logica is er zelfs belangstelling vanuit het buitenland, zoals van de Franse gemeente Lyon.
Besparen
Utrecht claimt de eerste gemeente in Nederland te zijn die objecten in de openbare ruimte op afstand beheert, zij het nog als pilot. Als één grote, integrale afstandsbediening besturen medewerkers van de dienst Openbare werken met het Ibor-systeem de komende wintermaanden dertig lantaarnpalen, een rioolgemaal en een verkeersregelinstallatie aan de Cartesiusweg. De gemeente verwacht een energiebesparing van zo'n 25 procent te kunnen behalen. Dit kan door op afstand de verlichting 's avonds en 's nachts in rustige tijden te dimmen.
Ook denkt Utrecht de beheerkosten te kunnen verlagen door een efficiëntere inzet van personeel en middelen. Waar bijvoorbeeld de gemeente voorheen alleen op straat kon zien of een lantaarnpaal naar behoren werkt, is op een tablet of zelfs een smartphone via Ibor de actuele stand van zaken te zien. Lampen geven in een systeem zelf aan hoeveel lichturen ze nog over hebben. Hierdoor kan de vervanging van een lamp worden ingepland voordat die uitvalt. Inspecteurs hoeven dan minder vaak de straat op om de verlichting te controleren. Ook het beheer van het rioolgemaal kan op afstand worden geregeld en beter gepland.
De gemeente ziet ook voordelen voor de hulpdiensten. Zo kunnen verkeerslichten op afstand op groen worden gezet, zodat hulpdiensten bij een ongeval of brand sneller ter plaatse zijn.
Verlichte route
Initiatiefnemer van Ibor is Logica-projectleider Jan Cornelis Den Ouden. Hij merkte op werkbezoeken dat er een grote behoefte bestaat aan een integraal beheer van objecten in de openbare ruimte. Bij gemeenten is dit beheer vaak versnipperd omdat het per objectgroep is geregeld. Daarnaast willen gemeenten de energiekosten voor faciliteiten als straatverlichting, verkeersregelinstallaties en rioolgemalen verlagen. Die bedragen meer dan een kwart van de totale elektriciteitsrekening van een gemeente. Het dimmen van de lantaarnpalen is een mogelijkheid om de energiekosten te verlagen.
Den Ouden ziet ook nog kansen liggen op het vlak van openbare orde en veiligheid. 'Hulpdiensten die onderweg zijn, zou je kunnen ondersteunen door op afstand de route aan te geven met behulp van gekleurde straatverlichting. Zoiets zou je ook kunnen gebruiken bij grote evenementen om bezoekersstromen beter te kunnen sturen.'
Sensortechnologie
Het door Logica ontwikkelde Ibor bestaat uit een systeem van sensoren, objectcontrollers, datacommunicatie, opslag- en verwerkingssoftware en grafische presentatietechnieken. Ibor is gebouwd met behulp van het Microsoft-platform Azure. Elementen zijn onder andere Bing Maps, SQL Server en Silverlight. Het systeem draait op twee servers in de publieke cloud van Microsoft. Partners zijn KPN (voor wifi) en Raaf Open Systemen (telecomdienstverlener).
