Intel completeert in januari zijn nieuwe processorlijn Kaby Lake met varianten voor gewone laptops en desktops. Kaby Lake breekt met de tick-tock chipontwikkeling die na bijna tien jaar niet langer stand houdt.
De eerste varianten van Intels nieuwste processorgeneratie zijn al uitgebracht voor dunne, lichte laptops en 2-in-1 apparaten. Die profiteren namelijk vooral van één van de verbeteringen in Kaby Lake: het verbeterde terugschakelen van de kloksnelheid. Dit verlaagt namelijk ook het energieverbruik waarmee slanke laptops en pc-tablets dus langer meegaan op een enkele acculading.
Intel bestrijkt met Kaby Lake pas in januari 2017 het volledige bereik aan pc’s. Dan verschijnen de andere chipvarianten in reguliere laptops en ook desktopcomputers. De eerste pc’s met de nieuwe chips zijn eerder dit jaar al gepreviewd op techbeurzen zoals Computex en de IFA. Terwijl Intel nieuwe processors wel vaker geleidelijk aan uitbrengt, is Kaby Lake toch bijzonder. Deze chips breken namelijk met Intels verleden.
Exit tick-tock
Kaby Lake luidt namelijk het einde in van de zogeheten tick-tock-strategie voor het ontwikkelen, produceren en verbeteren van x86-processors van Intel. In deze strategie van de afgelopen negen jaar was elke tick een verkleining van het productieprocédé, gemeten in nanometers (nm) voor de dunte van de lijnen tussen transistors op de chips. Elke tock was een nieuw ontwerp van de zogeheten micro-architectuur.
Soms ging een tick ook gepaard met de introductie van nieuwe instructies in de chip voor gespecialiseerde functies. Intel wist in de praktijk elke anderhalf jaar een ‘kloktik’ neer te zetten: een nm-verkleining, gevolgd door een nieuwe micro-architectuur, die vervolgens weer werd verkleind, waarna weer een nieuw chipontwerp volgde, enzovoorts.
Verversing versus optimalisatie
Zo’n twee jaar terug is hier al heel licht de klad in gekomen. Intel heeft toen tussentijds bescheiden chipverversingen doorgevoerd. De Haswell-generatie van 2013 kreeg het jaar daarop een nieuwe lichting, genaamd Haswell Refresh. Een lichte verhoging van de kloksnelheid (met 100 tot 200 MHz) en een reeks nieuwe chipsets waren de voornaamste verbeteringen.
Begin dit jaar heeft Intel openlijk aangegeven dat het afstapt van zijn tick-tock-strategie, nét voor het tienjarige jubileum. De chipmaker voegt nu een derde stap toe aan zijn tweetrapsraket voor processorontwikkeling. Na verkleining en nieuwe architectuur volgt nog een optimalisatie van het chipontwerp, wat dan geproduceerd wordt op dezelfde nanometermaat. Op het eerste oog doet dit denken aan de refresh die Intel al heeft gehanteerd, maar de Kaby Lake-generatie brengt meer dan dat.
Grafische race
De verbeteringen in de nieuwe processors verdienen niet alleen omwille van de marketing een nieuwe naam. Zo heeft Intel bijvoorbeeld de ingebouwde grafische mogelijkheden flink versterkt. De chips kunnen 4k-video soepel afspelen, maar draaien ook vlot grafisch veeleisende toepassingen zoals moderne games. Zware games en grafische toepassingen zoals vr (virtual reality) vereisen nog wel een aparte gpu (graphical processing unit) van Intel-concurrenten Nvidia of AMD.
Ten opzichte van de vorige jaar uitgekomen zesde Intel-generatie (Skylake) is het algemene prestatieniveau licht verbeterd. Tenminste, zoals het er nu voor staat. Er zijn recent benchmarkresultaten uitgelekt van een aankomend Kaby Lake-topmodel dat 15 tot 19 procent prestatieverbeteringen laat zien.
Tot de volgende generatie?
Toch lijkt de snelheidsrace voor algemeen presteren nu meer op de achtergrond te raken. In plaats daarvan zitten de verbeteringen meer in ‘bijzaken’ zoals grafische prestaties en efficiënter energieverbruik. Of de snelheidsrace nu definitief omslaat in een grafische race of in een verbruikswedstrijd is nog de vraag.
De volgende generatie (Cannonlake) maakt in de tweede helft van volgend jaar de overgang van 14 naar 10 nanometer en zou dan weer een prestatiesprong kunnen maken. Het is afwachten of daar genoeg vraag naar is en of Intel daar op inspeelt. Verse geruchten doen de ronde dat Intel na het debuut van Cannonlake ook nog een nieuwe 14 nm generatie uit wil brengen. Deze zogeheten Coffee Lake zou dan naast Cannonlake in de markt staan en voor high-performance pc’s zijn.
