Nederland staat positief tegenover de plannen ter stimulering van het Europese bedrijfsleven op gebied van betrouwbare artificial intelligence (ai). Zo blijkt uit de ‘opmaat’ naar een definitief standpunt dat een interdepartementale werkgroep heeft opgesteld.
De Europese Commissie wil startups en industrieën die ai-modellen, -systemen en -toepassingen ontwikkelen, financieel bijstaan. De vrees bestaat dat zonder hulp de EU afhankelijk blijft van ai-modellen van buiten de Europese Unie. Dat brengt risico’s met zich mee, bijvoorbeeld wanneer deze modellen niet stroken met Europese normen en waarden. Terecht legt de Commissie de nadruk op investeringen voor de belangrijkste bouwstenen die er momenteel zijn voor ai: data, rekenkracht, algoritmen en talent.
Het kabinet erkent in een Kamerbrief het belang van het beschikbaar maken van hoogwaardige data voor de ontwikkeling van ai. Steun is er dan ook voor de ambitie om de ontwikkeling en implementatie van de gemeenschappelijke Europese dataruimten te versnellen. Het vindt het hierin belangrijk dat data aan de hand van de FAIR-principes (findable, interoperable, accessible & reusable) uit verschillende sectoren kunnen samenkomen. Interoperabiliteit tussen de verschillende gemeenschappelijke Europese dataruimten moet zijn geborgd. Aanvullend benadrukt het kabinet het belang om in te zetten op de synergie tussen het Europese (open) databeleid en de ontwikkeling van ai.
Binnen Europa wil Nederland zich sterk maken voor een veilige en privacy-beschermende infrastructuur voor het verzamelen, delen, verwerken en gebruiken van data. Daarin moeten de toegang en het gebruik van gegevens op een eerlijke, transparante en evenredige manier zijn ingericht.
Cofinanciering
Het Europese Fondsenprogramma Digital Europe (Digital) van waaruit de ai-projecten worden bekostigd, werkt voor deel met (nationale) cofinanciering. Het kabinet wil hiervoor vijfenzeventig miljoen euro uittrekken. Nederlandse partijen kunnen (50-75 procent) financiering ontvangen vanuit de Commissie. Het kabinet geeft voorrang aan dataruimten voor energie en de maakindustrie, de ontwikkeling van een Europees open-source -foundation-model en de ontwikkeling van Europese taalmodellen. Ook is er steun voor de plannen om speciale ai-processorchips binnen de EU te ontwikkelen.
Het kabinet vindt het ook een goed idee om een apart initiatief op te richten gericht op het bevorderen van de toepassing van verantwoorde generatieve ai in verschillende industriële toepassingsgebieden. Te denken valt aan klimaatverandering en ecologische duurzaamheid.
