Ambtenaren krijgen meer mogelijkheden om generatieve ai (gen-ai) tijdens hun werk te gebruiken. Ook voor innovatieve toepassingen ontstaat meer ruimte.
Staatssecretaris Zsolt Szabo kondigt deze bijstelling van het ai-beleid voor de overheid aan in een brief aan de Tweede Kamer. Tot nog toe waren er tal van beperkingen. Maar nu mogen ambtenaren voluit gaan, mits ze binnen de wettelijke kaders blijven en zich aan bijkomende voorwaarden houden.
Zo worden eisen gesteld aan ontwikkeling, inkoop of het gebruik van gen-ai, en moet er een gedegen risicoanalyse zijn uitgevoerd voordat de technologie is in te zetten. Bovendien is het zaak dat de juiste rollen zijn betrokken bij het besluitvormingsproces over de inzet van een gen-ai-toepassing. Een andere voorwaarde is dat bij het inkopen van gen-ai-modellen en/of applicaties (specifieke) afspraken zijn gemaakt met de leveranciers.
Szabo benadrukt dat het gebruik van ai-software onder consumentenvoorwaarden, ook voor individueel gebruik, is verboden. Bij dit soort software kunnen met de leveranciers immers geen afspraken worden gemaakt. Ai-systemen zijn toegestaan in een gecontroleerde niet-productieomgeving, mits er geen gevoelige of vertrouwelijke data worden gebruikt.
Er geldt een overgangsperiode tot het einde van dit jaar om te voldoen aan het overheidsbrede standpunt voor de inzet van gen-ai. Om overheidsorganisaties te ondersteunen bij het naleven van dit standpunt is een handreiking opgesteld. Deze biedt praktische handvatten om deze technologie op een verantwoorde manier in te zetten binnen de context van een overheidsorganisatie.
Goed voorbeeld
Het versoepelde ai-beleid is tot stand gekomen in nauw overleg met andere rijksorganisaties en medeoverheden. Szabo spreekt van een goed voorbeeld van interbestuurlijke samenwerking in het kader van ai. Het aangepaste standpunt komt in de plaats van het voorlopige standpunt generatieve ai voor de Rijksoverheid van december 2023. Dit voorlopige standpunt was op sommige punten onduidelijk en werd vaak als te restrictief ervaren.
Verder gaat Szabo onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om overheidsbeleid zo vorm te geven dat ai-modellen (niet alleen gen-ai) in principe lokaal op overheidssystemen draaien en niet in de cloud. Deze studie vloeit voort uit een aangenomen motie van het Kamerlid Six Dijkstra.
De inzet van opensource-gen-ai-modellen en -systemen (of het hiernaartoe werken) wordt aangemoedigd, mits dit geen aanzienlijke risico’s vormt voor de veiligheid. Hetzelfde geldt voor het inkopen of inzetten van Europese en Nederlandse gen-ai.
