De clouddiensten Microsoft Azure en Amazon Web Services (AWS) vallen volgens een voorlopig standpunt van de Europese Commissie onder de Digital Markets Act (DMA) binnen de categorie kernplatformdiensten. Daarmee zouden Microsoft en Amazon als ‘poortwachter’ moeten voldoen aan aanvullende verplichtingen. Wat houdt dat voorlopige oordeel in? Hoe verloopt de procedure verder? En wat kan de impact zijn op de cloudmarkt? Negen belangrijke vragen en antwoorden.
#1 Wat heeft de Europese Commissie precies besloten?
De Europese Commissie heeft in een voorlopig standpunt vastgesteld dat Microsoft en Amazon met hun clouddiensten Microsoft Azure en Amazon Web Services (AWS) als ‘poortwachter’ kunnen worden aangemerkt onder de Digital Markets Act (DMA). Dat voorlopige oordeel is gebaseerd op een gezamenlijk onderzoek van de Europese Commissie en de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Volgens de ACM behoren Azure en AWS tot de grootste aanbieders van cloudinfrastructuur in Europa en vervullen zij een belangrijke toegangspoort tussen zakelijke gebruikers en digitale diensten.
#2 Wat betekent het om ‘poortwachter’ te zijn onder de DMA?
De DMA legt aanvullende verplichtingen op aan de grootste digitale platforms die een centrale positie innemen in de Europese digitale economie. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van de betreffende kernplatformdienst.
Voor cloudproviders kunnen die verplichtingen onder meer betrekking hebben op het vergemakkelijken van overstappen naar andere aanbieders, het ondersteunen van dataportabiliteit, het bevorderen van interoperabiliteit en het voorkomen van oneerlijke contractvoorwaarden of vormen van vendor lock-in. Het doel van de DMA is een eerlijker speelveld te creëren waarin concurrentie en innovatie worden bevorderd.
#3 Welke verplichtingen kunnen voor cloudproviders relevant zijn?
Wanneer Azure en AWS definitief als poortwachter worden aangewezen, kunnen onder meer de volgende verplichtingen relevant zijn:
- Klanten moeten eenvoudiger kunnen overstappen naar een andere cloudprovider;
- Data moeten zonder onnodige belemmeringen kunnen worden meegenomen;
- Koppelingen met diensten van derden mogen niet onnodig worden beperkt;
- Contractvoorwaarden moeten transparant en eerlijk zijn;
- De aanbieder mag zijn marktmacht niet gebruiken om concurrentie onnodig te beperken.
Welke verplichtingen uiteindelijk precies van toepassing worden, hangt af van het definitieve aanwijzingsbesluit van de Europese Commissie.
#4 Wat gebeurt er na dit voorlopige besluit?
Microsoft en Amazon krijgen eerst de gelegenheid om op het voorlopige standpunt van de Europese Commissie te reageren. Daarna volgt de verdere onderzoeks- en besluitvormingsprocedure. Naar verwachting kan een definitief besluit medio 2027 worden genomen.
Wanneer Azure en AWS definitief als poortwachter worden aangewezen, krijgen Microsoft en Amazon vervolgens zes maanden de tijd om aan de toepasselijke DMA-verplichtingen te voldoen.
#5 Welke diensten van Microsoft en Amazon vallen al onder de DMA?
Microsoft werd in 2023 door de Europese Commissie al als poortwachter aangewezen voor onder meer Windows en LinkedIn. Voor Amazon geldt dat onder meer voor Amazon Marketplace. Deze eerdere aanwijzingen staan los van het huidige voorlopige onderzoek naar Azure en AWS.
#6 Waarom werken de Europese Commissie en ACM samen?
De DMA biedt de mogelijkheid dat de Europese Commissie en nationale mededingingsautoriteiten gezamenlijk onderzoek uitvoeren. In dit onderzoek bundelen de Europese Commissie en de ACM hun expertise om de werking van de cloudmarkt te analyseren. Hoewel de Europese Commissie exclusief bevoegd is om de DMA te handhaven, kunnen nationale toezichthouders zoals de ACM onderzoek uitvoeren en de Commissie daarbij ondersteunen.
#7 Wat kunnen bedrijven doen als zij problemen ervaren?
Bedrijven die belemmeringen ervaren bij het overstappen naar een andere cloudprovider, problemen ondervinden met gegevensoverdracht of vinden dat grote platforms hun marktmacht misbruiken, kunnen daarvan melding maken bij de ACM. Zulke signalen kunnen worden betrokken bij toezicht en eventuele vervolgonderzoeken.
#8 Waarom houdt de ACM extra toezicht op de cloudsector?
Volgens de ACM neemt de maatschappelijke en economische afhankelijkheid van clouddiensten snel toe. Daarom richt de toezichthouder zich onder meer op overstapdrempels, contractvoorwaarden, mogelijke vormen van marktmacht en het behoud van concurrentie en innovatie. Door marktstudies en samenwerking met de Europese Commissie wil de ACM voorkomen dat de cloudmarkt te afhankelijk wordt van een beperkt aantal aanbieders.
#9 Welke lessen zijn te trekken uit eerdere DMA-zaken?
De DMA heeft eerder geleid tot aanpassingen bij grote technologiebedrijven. Zo heeft Apple aangegeven dat bepaalde functies van Apple Intelligence, waaronder onderdelen van Siri AI, Live Translation en iPhone Mirroring, in de Europese Unie later of beperkt beschikbaar komen. Volgens Apple brengt de huidige interpretatie van de DMA verplichtingen met zich mee die volgens het bedrijf moeilijk verenigbaar zijn met zijn privacy- en beveiligingsarchitectuur.
Of de aanwijzing van Azure en AWS uiteindelijk ook tot zichtbare wijzigingen in de dienstverlening zal leiden, is nog niet duidelijk. Dat hangt af van het definitieve besluit van de Europese Commissie en van de wijze waarop Microsoft en Amazon vervolgens invulling geven aan de toepasselijke DMA-verplichtingen.
