Prinsjesdag 2026
De Nederlandse overheid begint behoorlijk last te krijgen van de sterk stijgende prijzen van servers, netwerkapparatuur, geheugencomponenten en andere hardware. Ook laptops, tablets en smartphones blijven duurder worden. Verwacht wordt dat de markt hiervoor in 2027 allerminst tot rust komt.
SSC-ICT, dat als shared service center diensten levert aan zeven ministeries, ziet een flinke toename in afschrijvingen als gevolg van ontwikkelingen op met name chips. De groeiende vraag naar ai-rekenkracht, geopolitieke spanningen in de halfgeleidermarkt en verstoringen in de toeleveringsketen leiden tot aanzienlijk hogere inkoopprijzen. Zo meldt minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties).
De begroting van SSC-ICT, zo blijkt uit de Miljoenennota, is opgesteld tegen de achtergrond van een snel veranderende ict-markt, toenemende digitalisering binnen de rijksoverheid en stijgende kosten als gevolg van eerder genoemde marktontwikkelingen.
Alle hardware waarin chips verwerkt zijn, leiden tot hogere investeringen en daarmee oplopende afschrijvingskosten. SSC-ICT schrijft voor ict-apparatuur volgend jaar bijna de helft meer af: 65 miljoen euro tegen 45 miljoen dit jaar. In 2028 blijft dit hoge niveau gehandhaafd.
Daarnaast stijgen ook de contract- en licentiekosten van grote marktpartijen als Microsoft, wat leidt tot hogere structurele exploitatielasten. 58.000 ambtenaren van zeven ministeries werken via de ict-omgeving van SSC-ICT. De dienst verwacht dit jaar een omzet van 475 miljoen euro. In 2027 stijgt deze naar 514 miljoen euro.
Logius en RvIG
Bij Logius, het agentschap dat diensten als DigiD, MijnOverheid, eHerkenning, data.overheid.nl, het BSN-Koppelregister en het Algoritmeregister levert, stijgen de baten/lasten in 2027 de omzet naar 369 miljoen euro. Volgend jaar wordt data.overheid.nl doorontwikkeld tot een centrale datacatalogus. Daarnaast staat een implementatie van een eenduidige toegang tot datasets op het programma.
De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) verwacht in 2027 de reorganisatie te hebben afgerond. De focus ligt daarbij op een toekomstbestendige organisatie, het interne applicatiebeheer en versterking van de ict-infrastructuur. De baten/lasten zijn begroot op 317 miljoen euro. Voor 2027 staat doorontwikkeling gepland van producten uit het programma toekomst BRP (Basisregistratie Personen). Ook wordt gewerkt aan verbeteringen in het reisdocumentenstelsel. Verder vragen aandacht het beheer van voorzieningen voor eIDAS (elektronische identificatie en vertrouwensdiensten) alsmede toetsing op gebruik van BSN’s door eIDAS-instanties.
De kop verwart de hogere aanschafkosten met meer afschrijven. SSC-ICT wordt namelijk niet door de huidige chipprijzen genoodzaakt meer af te schrijven maar het moet meer investeren om dezelfde vervangingscyclus vol te houden. Het wrange hierin is dat de overheid de technische lifecycle kennelijk als boekhoudkundig automatisme behandelt. Afschrijven volgt het vervangingsbeleid terwijl juist dat beleid onderwerp van discussie zou moeten zijn. Want wie duurzaamheid serieus dwingt tot langere ondersteuning, repareerbaarheid en leveringszekerheid. Anders wordt ‘verduurzaming’ opnieuw een etiket op dezelfde vervangingsmachine.
De BRP illustreert ondertussen het verschil tussen registratie en werkelijkheid. Wie netjes geregistreerd staat is uitstekend vindbaar voor iedere heffing en controle. Wie uit deze nationale registers verdwijnt toont hoe weinig grip Europa uiteindelijk op personen, verblijf en belastingplicht heeft. En ik vrees dat hetzelfde geldt voor een boekhouding waar een ministerie de kosten van opgelegde verplichtingen als baten presenteert.