Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstellingen kunnen een grotere rol spelen bij het verminderen van buitenlandse tech-afhankelijkheid. Een ‘Deltaplan’ is nodig om het academische vakgebied informatica te versterken als hoeksteen van digitale soevereiniteit.
Het ICT Research Platform Netherlands (IPN) pleit in een rapport voor structurele investeringen in de informatica. ‘De huidige financiering van het ict-onderzoek schiet tekort’, waarschuwt de stichting, die een achterban van circa duizend academische stafleden en ruim twintigduizend studenten in de computerwetenschappen en ict vertegenwoordigt. ‘Digitale autonomie is niet louter een politieke ambitie. Het is ook een kwestie van kennis en ontwerp’, licht IPN-voorzitter Marieke Huisman (Universiteit Twente) toe. De afhankelijkheid van kortlopende, competitieve projectsubsidies beperkt het vermogen van universiteiten om duurzame onderzoeksprogramma’s op te zetten, in infrastructuur te investeren en toptalent te behouden. Geleidelijke of gefragmenteerde financiering zal onvoldoende zijn, aldus het rapport.
Nederlandse kennisinstellingen kunnen de digitale soevereiniteit aanjagen door middel van toonaangevend onderzoek en de opleiding van de volgende generatie digitale professionals. Die zullen de soevereine technologieën van morgen ontwerpen, beheren en beveiligen.
De beleidskloof leidt tot:
- Een hardnekkige en zorgwekkende discrepantie tussen de vraag van studenten en de personeelscapaciteit, wat ook het vermogen ondermijnt om onderwijscurricula snel aan te passen aan opkomende, strategisch belangrijke vaardigheden;
- Een vertraagde reactie op opkomende nationale en EU-prioriteiten op digitaal gebied
- Het onvermogen om talent met veel potentieel aan te trekken en te behouden voor de Nederlandse academische wereld en het bedrijfsleven;
- Een verminderd vermogen om onderzoek met een hoog risico en een hoog potentieel rendement uit te voeren; beleidsmakers moeten erkennen dat digitale soevereiniteit stabiele en strategische investeringen vereist;
- De verhouding tussen studenten en personeel in het academische vakgebied informatica (momenteel 28:1) ligt volledig uit het lood. De gemiddelde verhouding bedraagt 17,5:1.
Volgens IPN is een gecoördineerde aanpak nodig die het volledige spectrum van de informatica omvat. Hiertoe behoren computer- en netwerksystemen, software-engineering en systeemontwerp, kunstmatige intelligentie en databeheer, cybersecurity en privacytechnologie, algoritmen voor complexe rekenvraagstukken en interactie tussen mens en computer (HCI).
IPN dringt er bij de Nederlandse overheid op aan om:
- Een specifiek structureel financieringsprogramma op te zetten voor academische informatica-afdelingen;
- Capaciteitsopbouw te ondersteunen en te investeren in menselijk kapitaal binnen de informatica, met name op gebieden waar veel vraag naar is, zoals cybersecurity, ai en data-science;
- Samenwerking tussen academische wereld, overheid en bedrijfsleven te faciliteren om binnenlandse innovatie te versnellen;
- Nationale onderzoeksprioriteiten af te stemmen op de EU-agenda voor digitale soevereiniteit;
- Te investeren in de transitie van Surf naar een soevereine infrastructuur die onderzoek en onderwijs ondersteunt;
- De ontwikkeling van volwassen softwarecomponenten te ondersteunen op basis van opensource en open protocollen.
