One Conference 2026
Studenten aan cyberopleidingen die veel gebruik maken van ai-tools zoals llm’s of tools om laagdrempelig code te schrijven, hebben een beduidend lager competentieniveau dan studenten die zelf leren redeneren en programmeren. Ook heeft ai veel impact op sollicitatieprocedures, ‘motivatiebrieven zijn allemaal hetzelfde door het gebruik van generatieve ai, en mensen gaan steeds meer praten zoals ai schrijft.’
Dat kritische geluid komt van docent en promovendus aan het Leiden Institute of Advanced Computer Science van de Universiteit Leiden, Nathan Daniel Schiele. De Amerikaan die eerder in Tsjechië, Duitsland en Japan woonde en nu in Nederland is neergestreken, behaalde een bachelor in toegepaste wiskunde aan de University of Washington in Seattle en een master in informatietechnologie aan de Universiteit van Stuttgart. Dinsdagochtend 6 oktober 2026 sprak hij tijdens het internationale cybersecurity-congres One Conference in Den haag.
Volgens de promovendus en docent is de impact die llm’s hebben op starters een onderbelicht thema. ‘Op onderwijsconferenties wordt veel gesproken over de schadelijke effecten van llm’s op het leerproces, maar deze impact begint nu door te werken op het bedrijfsleven.’
Schiele, die sprak met docenten van andere opleidingen, recruiters en werkgevers, ziet een duidelijke scheidslijn ontstaan tussen studenten die wel en studenten die geen ai gebruiken. De studenten die ai gebruiken leren volgens hem niet om opgedane kennis uit te breiden, simpelweg omdat ze die bestaande kennis niet zelf hebben opgebouwd maar ai hebben ingezet. Zo ontstaat en kenniskloof. Hij is niet per definitie tegen het gebruik van ai in het onderwijs. Volgens Schiele kan ai gemotiveerde studenten helpen om zich verder te ontwikkelen. Maar bij ongemotiveerde studenten die ai als reddingsboei inzetten, werkt dat averechts.
De docent, die betrokken was bij cybersecurity‑opleidingen vóór de opkomst van llm’s en erna, ziet grote verschillen in de prestaties van zijn studenten. En dat heeft gevolgen voor het niveau waarop ze als junior beginnen in een baan. Managers die op zoek zijn naar junior medewerkers ervaren volgens Schiele hetzelfde. Zij merken dat het steeds moeilijker wordt om junior medewerkers te vinden die over de benodigde basisvaardigheden beschikken.
Solliciteren in het ai-tijdperk
Schiele deelde ook hoe de sollicitatieprocessen veranderen doordat kandidaten steeds vaker ai gebruiken om bijvoorbeeld motivatiebrieven te schrijven. ‘Llm’s kunnen in een paar minuten motivatiebrieven genereren. Ik adviseer bedrijven om kandidaten te bevragen, dan kom je echt beter te weten wat ze kunnen.’
Hij denkt dat voordat een junior begint een stage beter inzicht geeft of iemand over de juiste vaardigheden beschikt. En hij adviseert bedrijven om ook vaker het gesprek aan te gaan met docenten en opleiders. Die hebben volgens hem goed zicht op wie de harde werkers en snelle leerlingen zijn en geven een beter beeld dan de door ai gegenereerde eenheidsworst van motivatiebrieven. Om te voorkomen dat kandidaten met behulp van ai hun kennis bij elkaar bluffen, pleit hij ook voor het afnemen van handgeschreven toetsen en opdrachten. ‘Het is wel lastig dat studenten steeds vaker een heel slecht leesbaar handschrift hebben’, voegt hij lachend toe.
Op de vraag of ai ook kan bijdragen aan de kennis van studenten reageert Schiele sceptisch: ‘Ik denk dat ai ontzettend schadelijk is voor het studeren.’ Of ai op zijn beurt junior medewerkers kan vervangen door die taken geautomatiseerd uit te voeren, dat betwijfelt hij ook. ‘Ik denk dat ai junior-functies niet kan overnemen, ik ben er niet van overtuigd dat ai over die mogelijkheden beschikt.’
De brief is enkel een ticket tot de show, de bühne van een gesprek gaat om een andere kennismaking als ik kijk naar het zoeken van het schaap met de vijf poten voor de prijs van een slachtlam. Laagdrempelige code zoals een handig script is wat anders dan de slimme code voor de exploitatie van een bug. De talenten die dat kunnen zitten op een zolderkamer want het didactische model om opgedane kennis uit te breiden gaat meer om nieuwsgierigheid dan AI, Schiele ziet dat zelf ook.
Ongemotiveerd toch een diploma halen zegt meer over het onderwijssysteem want YouTube was voor een generatie een betere leermeester dan docent die hetzelfde kunstje deed met Teams. De harde werkers en snelle leerlingen waren vakken aan het vullen tijdens de les, bezorgden pizza’s of waren bezig met hun onderneming. De wil om te leren en YouTube is dan ook fantastisch als ik kijk naar de erbarmelijke staat van ons onderwijs, veel docenten kunnen nog wat leren van hun leerlingen.
AI maakt niet de eenheidsworst maar een politiek die gelooft in de gelijkheid van man en vrouw, die de letterbak aan identiteiten als één ziet. Idee van terug naar de ganzenveer omdat de motoriek van schrijven verloren gaat door een digitaal denken gaat om oude waarden koesteren. Communiceren met het geschreven woord is als stenen tafels de berg afdragen, als je een doener zoekt moet je niet de schrijver uitnodigen.
Als je vissen zoekt die in bomen kunnen klimmen dan is je selectieprocedure niet goed, AI is de evolutie van een middel zoals Internet ooit was. Managers zijn niet de
leiders zoals Mintzberg opmerkte want talent kan ook bedreigend zijn. De status quo van kennis die door AI een commodity wordt is alsof de gelovigen zelf leren de bijbel te lezen want kunnen is wat anders dan kennen. Docenten zijn de farizeeërs van hun eigen geloof als we kijken naar de overdacht van kennis via nieuwe mechanismen.