Verleid door de veelbelovende markt hebben glasvezelkabelaanbieders zich diep in de schulden gestoken om netwerken aan te leggen. Het resultaat: overcapaciteit, dalende bandbreedteprijzen en torenhoge schuldenlasten. Een ‘shake out’ onder de aanbieders lijkt onvermijdelijk.
De telecom- en internet-hype toont overeenkomsten met de Amerikaanse spoorlijnboom in de tweede helft van de negentiende eeuw. Toen werden er zeven parallelle spoorlijnen tussen New York en Chicago aangelegd. Iets dergelijks heeft zich voorgedaan in de glasvezelkabelsector." Dit zegt Jens Arnbak, baas van de Nederlandse telecomwaakhond Opta.
Opmerkelijk is dat twee ouderwetse mijnbouw- en spoorweg-miljardairs uit Denver de toon zetten in de razende aanleg van glasvezelkabels. Walter Scott jr, de man achter Level 3, is nauw bevriend met Warren Buffett, de op een na rijkste Amerikaan. Philip Anschutz, de oprichter van Qwest, heeft zijn achttien miljard dollar grote vermogen verdiend in de mijnbouw en de spoorwegen. Anschutz’ belangstelling voor telecom werd gewekt doordat hij eigenaar was Southern Pacific. Toen hij deze spoorvervoerder verkocht aan Union Pacific behield hij de telecomdochter. In 1996 richtte hij vanuit die basis Qwest op.
Level 3 werd enige tijd daarna opgericht door een voormalig lid van de Raad van Commissarissen van Qwest, die zich voor de financiering wendde tot miljardair Walter Scott. Qwest en Level 3 waren niet de enige die kansen zagen in de glasvezelkabelmarkt. In 1998 en 1999 werden tientallen glasvezelondernemingen uit de grond gestampt met behulp van risicokapitaal.
Mythe
Het gevolg was een enorme overcapaciteit. De ‘glasvezelbaronnen’ hebben alleen al in de Verenigde Staten zoveel kabels in de grond gegraven dat men er 1566 maal de aarde mee zou kunnen omspannen. In de afgelopen vier jaar is er voor negentig miljard dollar in glasvezelcapaciteit geïnvesteerd. De Amerikaanse zakenbank Merill Lynch schat dat momenteel slechts 2,6 procent van de capaciteit ook werkelijk wordt gebruikt. Van bijvoorbeeld Level 3’s glasvezelkabel in Californië zijn slechts twee van de 96 vezels in gebruik, ondanks grote klanten als Yahoo.
Investeerders gingen er eind jaren negentig vanuit dat het internetverkeer elke drie maanden verdubbelde. Dat is een gevaarlijke mythe, zo waarschuwde een onderzoeker van AT&T Labs al in 1998. Het verkeer verdubbelt slechts elk jaar. Toch werd de foute aanname in zo goed als elk bedrijfsplan opgenomen.
Strafbankje
Veel van de eigenaren van glasvezelnetwerken bezwijken inmiddels onder de immense schuldenlast die ze hebben opgebouwd. In Nederland dreigt Versatel op het strafbankje van de beurs te belanden. In de VS kan 360Networks de rente op zijn schulden niet meer betalen. Ook de toeleveranciers van de glasvezelbaronnen krijgen harde klappen. Nortel Networks, Cornings en Lucent happen naar adem. Gezamenlijk zullen deze bedrijven naar verwachting in het tweede kwartaal van dit jaar een verlies van 19,2 miljard dollar oplopen.
De pure bandbreedteleveranciers als Level 3 krijgen de hardste klappen. Hun omzet stagneert, hoewel het aantal klanten en de volumes verkochte bandbreedte nog sterk toenemen. Dit jaar is de prijs voor bandbreedte met 60 procent gedaald, aldus Wall Street Journal. Voor de ‘zwart glasvezel kabels’ (in potentie zeer breedbandig) die nog niet zijn aangesloten op de benodigde telecomapparatuur is de toestand uitermate zorgelijk. De prijzen zijn daar 76 procent ingeklapt ten opzichte van het prijspeil van 1997. Het wegvallen van een aantal aanbieders is dan ook onontkoombaar.
