Het doldrieste optreden van president Trump in de strijd om Groenland kan er toe leiden dat Amerikaanse (it)bedrijven worden uitgesloten van opdrachten van de Nederlandse overheid.
De EU beschikt over een groot scala van maatregelen, toepasbaar bij de economische chantage waar Trump zich aan bezondigt. Beperkingen op Amerikaanse investeringen, dienstenhandel en intellectuele eigendomsrechten horen daar ook bij.
Als de Amerikaanse president zijn zin niet krijgt en inderdaad overgaat tot importheffingen, kan de EU namelijk het zogenoemde anti-dwang-instrument (Anti Coercion Instrument, ACI) uit de kast halen. Dit instrument is bedoeld als afschrikmiddel: het moet voorkomen dat landen economische druk of chantage uitoefenen.
Sinds eind 2023 heeft de EU dit wapen, oorspronkelijk vooral bedoeld tegen China, achter de hand. In het Europees Parlement gaan al stemmen op om dit instrument van stal te halen. De huidige situatie waarbij Trump ook Nederland bedreigt met invoertarieven van 10 procent per 1 februari en 25 procent per 1 juni, lijkt het gebruik ervan te rechtvaardigen.
Importheffingen
Behalve Nederland zijn ook Denemarken, Zweden, Frankrijk, Duitsland en Finland doelwit van de importheffingen, evenals de niet-EU-leden Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk. Amerika importeerde in de eerste tien maanden van 2025 voor 2,2 miljard dollar aan apparatuur voor de productie van halfgeleiders uit Nederland. Vooral ASML heeft grote klanten in de VS. Eerder stelde de chipmachinefabrikant dat de indirecte gevolgen van handelstarieven soms groter kunnen zijn dan de rechtstreekse gevolgen. Dat gebeurt wanneer Amerikaanse chipmakers investeringen uitstellen.
Overigens heeft het instellen van invoertarieven het grootste effect op de eigen (Amerikaanse) economie, zo heeft het Centraal Planbureau (CPB) in een rapport berekend. Amerikaanse tarieven van 10 procent op alle invoer kunnen leiden tot een negatief effect van ongeveer 20 procent op zowel de invoer als uitvoer van de VS.
Afnemende bedrijfstakken
In specifieke bedrijfstakken in de Nederlandse maakindustrie zal de productie afnemen als gevolg van de importheffingen die de Verenigde Staten mogelijk gaan heffen. Vooral de productie van machine- en apparaten (–6 procent), elektronica en optiek (–5,7 procent) en voertuigen (–5,3 procent) wordt getroffen door verminderde export naar de Verenigde Staten.
De Belgische liberaal en oud-premier Guy Verhofstadt stelt voor Amerikaanse importen met een tarief van 25 procent te belasten. Daarnaast wil hij de internet-monopolies opbreken en de overdracht van (eigen) data naar de andere kant van de Atlantische Oceaan stopzetten.
De noteringen van een aantal Amerikaanse techaandelen op Europese beurzen daalden vanochtend met ongeveer 2 procent; die van Besi en Asml verloren 2 à 3 procent.
Het probleem is evenwel veel makkelijker op te lossen. Er is een verdrag tussen de VS en de EU waarin staat dat computer hard en software en electronica niet onderling belast worden. Door dit verdrag op te zeggen en Amerikaanse software hoog te belasten kunnen Europese alternatieven een voorsprong krijgen. Gezien de enorme bedragen die wij elk jaar aan Amerikaanse software en software diensten (cloud) uitgeven zou dit veel meer schade toebrengen aan de Amerikaanse economie.
Hiermee dreigen is veel effectiever dan het anti-coercion verdrag (wat overigens niet lijkt te werken jegens China) waarbij Amerikaanse bedrijven soms niet mogen meedingen met overheidscontracten.